هستند و به احتمال زیاد منشأ فرقه‌ای و کلامی دارد که از قرن دوم به بعد آغاز
شد. برای روشن‌تر شدن بحث، به قراین مستحکم دیگری _ که در ذیل آورده
می‌شوند _ می‌پردازیم:

ب) شواهد قرآنی

بدون تردید، عرضه به قرآن و به عبارت روشن‌تر، مخالفت با قرآن کریم، معتبرترین معیاری است که می‌توان برای بازشناخت روایات صحیح از سقیم مورد استفاده قرار داد. در این قسمت، با جست و جو در آیات قرآن و مفاهیم آنها به دنبال شواهد باید گشت تا مضمون روایات جمع قرآن در زمان ابوبکر و عمر با آنان سنجیده شود.

آیات و شواهد قرآنی را در این زمینه را می‌توان چند دسته طبقه‌بندی نمود که
عبارت‌اند از:

ابزارهای نگارش در قرآن کریم

با استناد به آیات، ابزارهای متداول نگارش در زمان رسول٦ عبارت‌اند از:

الف. قرطاس: به معنای کاغذ است؛[١] به عنوان نمونه در آیه شریفه:

«وَ لَوْ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ کِتَابًا فی قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَیْدِیهِمْ لَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُواْ إِنْ هَذَا إِلَّا
سِحْرٌ مُّبِین»؛[٢]

و اگر مکتوبی، نوشته بر کاغذ، بر تو نازل می‌کردیم و آنان، آن را با دست‌های خود لمس می‌کردند، قطعاً کافران می‌گفتند: این [چیزی‌] جز سحر آشکار نیست.

ب. قلم: به‌صورت مفرد و جمع یعنی اقلام در چهار مورد در قرآن به‌کار رفته است؛[٣] به عنوان نمونه آیه شریفه:

«الَّذی عَلَّمَ بِالْقَلَم‌»؛[٤]

همان کس که به وسیله قلم آموخت.

طبق آیه شریفه خدای تعالی قرائت و یا کتابت را به وسیله قلم بیاموخت،[٥] و یا به

[١]. المفردات فی غریب القرآن، ج١، ص٦٦.

[٢]. سوره انعام، آیه ٧ .

[٣]. برای مطالعه بیشتر به آیات ذیل مراجعه شود: سوره قلم، آیه١؛ سوره لقمان، آیه٢٧؛ سوره آل عمران، آیه٤٤؛ سوره علق، آیه٤.

[٤]. سوره علق، آیه٤.

[٥]. المیزان فی تفسیر القرآن، ج٢٠، ص٥٤٩.