علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦٥ - پژوهشی در باره احادیث نهی کننده از تعلیم سوره یوسف به زنان

 

به نظر می‌رسد طبرسی روایت اخیر را از اهل سنت نقل کرده است؛ زیرا آنان به نقل این روایت به طور گسترده در منابع متقدم و متأخرشان پرداخته‌اند.[١] لازم به ذکر است که این روایت از سوی بیشتر محققان حدیث شناس عامه، فقط به جهت ضعف سند، ضعیف، منکر و موضوع شناخته شده است.[٢]

فارغ از ضعف سندی دو روایت پیش گفته، مضمون دو روایت پیش گفته با روایات نهی کننده از اقراء وتعلیم سوره یوسف به زنان در تعارض است؛ زیرا روایت نخست با عبارت عامّ «من قرأ»، همه تلاوت کنندگان، چه زن و چه مرد مسلمان را شامل می‌شود؛
هر چند «من قرأ» در روایت، به خواندن سوره ترغیب می‌کند و شاید برخی اقراء نهی شده در روایت نهی را تفسیر و تبیین سوره بدانند، ولی واضح است که روخوانی همین سوره
نیز چنانچه دارای نهی از تعلیم باشد، بیشتر سؤال برانگیز است؛ در حالی که در تعلیم
و تفسیر این سوره جنبه‌های تربیتی آن پررنگ‌تر و شبهات طرح شده نیز به خوبی پاسخ داده می‌شود.

روایت دوم نیز صراحت بیشتری در تقابل با روایات پیش گفته دارد؛ چرا که با
عبارت «...أیما مسلم...» به صراحت، تلاوت و تعلیم این سوره را بر زنان و مردان به صورت عام توصیه نموده است؛ ضمن آن که بر این مطلب تأکید دارد که این سوره را به بردگان خود که افرادی هستند که شما عهده‌دار تربیت آنان هستید و از شما تبعیت می‌کنند، آموزش دهید. البته این شاید از این جهت بوده که در صدد بیان این مطلب است
که حضرت یوسف٧ مقطعی از عمرش برده بود، اما در پرتو خداپرستی و توحید به اوج عزت رسید.

با توجه به این که در زبان عربی، واژه «اهل» معانی متعددی دارد و در متون کهن گاه از


[١]. الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج‌٥، ص١٩٦؛ کشف الأسرار، ج٥، ص٢؛ أنوار التنزیل و أسرار التأویل، ج‌٣، ص١٧٩؛ روح البیان، ج٤، ص٢٠٧؛ تفسیر القرآن العظیم، ج‌٤، ص٣١٣؛ فتح القدیر، ج٣، ص٥. لازم به ذکر است که این روایت از سوی بیشتر محققان حدیث شناس عامه، به جهت ضعف سند، ضعیف، منکر و موضوع شناخته شده است (تفسیر القرآن العظیم، ج‌٤، ص٣١٣؛ الفتح السماوی بتخریج أحادیث القاضی البیضاوی، ج٢، ص٧٣٦؛ السراج المنیر فی تفسیر القرآن، ج١، ص١٧٤١؛ موسوعه الاحادیث و الآثار الضعیفه و الموضوعه، ج٦، ص٥٤. ارجاعات آن: تحذیر المسلمین، ١٤٣؛ الکشف الالهی، ٥٧٩).

[٢]. تفسیر القرآن العظیم، ج‌٤، ص٣١٣؛ الفتح السماوی بتخریج أحادیث القاضی البیضاوی، ج٢، ص٧٣٦؛ السراج المنیر فی تفسیر القرآن، ج١، ص١٧٤١؛ موسوعه الاحادیث و الآثار الضعیفه و الموضوعه، ج٦، ص٥٤. ارجاعات آن: تحذیر المسلمین، ١٤٣؛ الکشف الالهی، ص٥٧٩.