علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤١ - جستاری در مفهوم «نسخه»؛ سبکی در گردآوری و گزارش احادیث

پیامبر اکرم٦،[١] و برخی نیز از امیر المؤمنین٧[٢] و برخی از امام حسین٧[٣] و امام باقر٧[٤] گزارش شده است. بیشتر احادیث موجود در این مجموعه از امام صادق٧[٥] نقل شده است. همچنین، روایت از امام کاظم٧[٦] نیز در این مجموعه دیده می‌شود. گزارش‌های دیگری از این «نسخه» در آثار حدیثی امامیه آمده است.[٧]

د. نمونه روایات نسخه علی بن مهدی بن صدقة بن هشام بن غالب الرقی الأنصاری:

ذهبی در معرفی راویان از امام رضا٧ آورده است:

و لعلی بن مهدی القاضی عنه نسخة.[٨]

نجاشی در معرفی این راوی می‌گوید:

له کتاب عن الرضا٧.[٩]

بر اساس گزارش نجاشی، راوی این کتاب، احمد فرزند مؤلف است. مطالعه روایات علی بن مهدی نشان می‌دهد که احمد، راوی منحصر به فرد این کتاب است.

نگارنده با جست و جو و تحقیق در منابع حدیثی تنها به ده حدیث غیر تکراری از علی بن مهدی دست یافته است. در سند همه این روایات، احمد بن علی بن مهدی، حدیث را از پدرش، از امام رضا، از پدرانش: نقل کرده است. اگر چه راویان از احمد بن علی متعدد و گوناگون بوده‌اند، اما این نقطه اشتراک، با توجه به گزارش نجاشی، تردیدی در نقل از این


[١]. برای نمونه، ر.ک: همان، ص٢٨٢، ح٥٤٧؛ ص٢٩٥، ح٥٧٩ و ٥٨٠؛ ص٢٩٨، ح٨٥٨.

[٢]. برای نمونه، ر.ک: همان، ص٢٨٥، ح٥٤٤.

[٣]. برای نمونه، ر.ک: همان، ص٢٧٥، ح٥٢٧.

[٤]. برای نمونه، ر.ک: همان، ص٢٩٣، ح٥٦٨؛ ص٢٩٤، ح٥٧٤.

[٥]. برای نمونه، ر.ک: همان، ص٢٧٥، ح٥٢٤، ٥٢٥، ٥٢٦؛ ص٢٧٩، ح٥٣٣؛ ص٢٨٠، ح٥٣٩، ٥٤٠، ٥٤١، ٥٤٢؛ ص٢٨١، ح٥٤٣، ٥٤٤، ٥٤٦؛ ص٢٨٤، ح٥٥٣؛ ص٢٩٣، ح٥٦٩؛ ص٢٩٤، ح٥٧٢، ٥٧٦.

[٦]. برای نمونه، ر.ک: همان، ٢٧٤، ح٥٢٣؛، ص٢٨٤، ح٥٥٢.

[٧]. برای نمونه: «روی أبو محمد الحسن بن محمد المقری، قال حدثنا أبو الحسن محمد بن أحمد المنصوری،‌ قال حدثنا أبی، عن عم أبیه‌ موسی بن‌ عیسی بن أحمد، عن الإمام أبی الحسن علی بن محمد صاحب العسکر٧، عن آبائه٧، قال:‌ من قدم هذا الدعاء أمام دعائه استجیب له‌» (فلاح السائل و نجاح المسائل، ص٩٧).

[٨]. ذهبی نیز در معرفی راویان از امام رضا٧ آورده است: «و لعلی بن مهدی القاضی عنه نسخة، و لأبی أحمد عامر بن سلیمان الطائی عنه نسخة کبیرة، و لداود بن سلیمان القزوینی عنه نسخة» (میزان الأعتدال، ج٣، ص١٥٨)؛ اما ابن حجر در گزارش خود آورده است: «و علی بن مهدی بن صدقة. له عنه نسخة و أبو أحمد داود بن سلیمان بن یوسف القاری القزوینی له عنه نسخة و عامر بن سلیمان الطائی له عنه نسخة کبیرة» (تهذیب التهذیب، ج٧، ص٣٣٨).

[٩]. فهرست النجاشی، ص٢٧٧، ش٧٢٨.