علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٣ - جستاری در مفهوم «نسخه»؛ سبکی در گردآوری و گزارش احادیث

کسی است که کتاب شهرت یافته با نام صحیفة الإمام الرضا٧، به روایت او بر جای
مانده است. بر اساس سندی که طبرسی آن را در ابتدای این کتاب آورده، عبد الله بن احمد بن عامر آن را در سال ٢٦٠ از پدرش شنیده و او نیز آن را در سال ١٩٤ از امام رضا٧ شنیده است. در کتاب مشهور به صحیفة الإمام رضا٧، بیش از دویست حدیث، روایت شده است.[١]

کتاب با سند: «حدثنا أبو القاسم عبد الله بن أحمد بن عامر الطائی بالبصرة قال حدثنی أبی، سنة ستین و مائتین قال حدثنی علی بن موسی الرضا٧، سنة أربع و تسعین و مائة قال حدثنی أبی موسی بن جعفر قال حدثنی أبی جعفر بن محمد قال حدثنی أبی محمد بن علی قال حدثنی أبی علی بن الحسین قال حدثنی أبی الحسین بن علی قال‌ حدثنی أبی علی بن أبی طالب٧ قال قال رسول الله٦»،[٢] آغاز شده و بقیه احادیث آن با سند: «و بإسناده، قال: قال رسول الله٦‌» ادامه یافته است. در ادامه احادیث، برخی اسناد با «و بإسناده، قال: قال علی بن أبی طالب٧‌»،[٣] «و بإسناده، قال: حدثنی أبی علی بن أبی طالب٧‌»،[٤] به امیر المؤمنین٧ ختم می‌شود. اسناد زیر نشان می‌دهد که در این کتاب برخی احادیث، از دیگر ائمه: نیز گزارش شده است:

و بإسناده، قال: حدثنی أبی، الحسین بن علی٧.[٥]

و بإسناده، قال: حدثنی أبی عن علی بن الحسین٧.‌[٦]

و بإسناده، قال: قال جعفر بن محمد٧.[٧]

و بإسناده، قال: حدثنی أبی موسی بن جعفر٧.[٨]

در انتهای کتاب، سند موجود در ابتدای کتاب، بار دیگر بازنویسی شده است.[٩]


[١]. در تحقیق محمد مهدی نجف، حاوی ٢٠٣ حدیث در متن و ٣٢ حدیث با عنوان الزیادات ارائه شده است و در تحقیق مؤسسة الإمام مهدی٤ بخش مستدرک، به چهل حدیث افزایش یافته است.

[٢]. صحیفة الإمام الرضا٧، ص٣٩.

[٣]. برای نمونه، همان، ص٦٥، ح١١٥؛ ص٧٠، ح١٣٦و ١٣٧؛ ص٧٦، ح١٥٥؛ ص٧٧، ح١٦١.

[٤]. برای نمونه، همان، ص٦٦، ح١١٩؛ ص٦٧، ح١٢١و ١٢٢.

[٥]. برای نمونه، همان، ص٧٦، ح١٥٤.

[٦]. برای نمونه، همان، ص٧٣، ح١٤٥؛ ص٧٧، ح١٥٩؛ ص٧٩، ح١٦٩.

[٧]. برای نمونه، همان، ص٧٨، ح١٦٧؛ ص٧٩، ح١٧٠.

[٨]. برای نمونه، همان، ص٧٩، ح١٦٨.

[٩]. ر.ک: صحیفة الإمام الرضا٧، ص٨٧.