٣. حدثنا محمد بن عمر بن محمد بن سلم بن البراء الجعابی، قال: حدثنی أبو محمد الحسن بن عبد الله بن محمد بن العباس الرازی التمیمی [عن أبیه]،[٢] قال: حدثنی سیدی علی بن موسی الرضا٧، قال: حدثنی أبی موسی بن جعفر، قال: حدثنی أبی محمد بن علی، قال: حدثنی أبی علی بن الحسین، قال: حدثنی أبی الحسین بن علی، قال: حدثنی أبی علی بن أبی طالب٧، قال: قال رسول الله٦: من مات و لیس له امام من ولدی مات میتة جاهلیة و یؤخذ بما عمل الجاهلیة و الاسلام.[٣]

شیخ صدوق در عیون أخبار الرضا٧ پس از نقل این حدیث، نزدیک به یکصد حدیث دیگر را در پی آن با سند «و بهذا الإسناد» و «و بإسناده‌» آورده است[٤] که احتمال نقل از یک منبع خاص را به شدت قوت می‌بخشد. در بیشتر آنها، سند حدیث به پیامبر اکرم٦، منتهی می‌شود، اما برخی روایات آن از امیر المؤمنین٧ است.

به نظر می‌رسد، این احادیث نیز از نسخه عبد الله بن محمد تمیمی به واسطه کتاب محمد بن عمر جعابی نقل شده است؛ زیرا شیخ صدوق، پس از این احادیث، روایات دیگری نیز از جعابی از امام رضا٧ گزارش کرده است.[٥] به عبارت دیگر، می‌توان گفت که شیخ صدوق برای نقل روایات تمیمی از منبعی واسطه استفاده کرده است.

ب. نمونه روایات نسخه محمد بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین٨

نجاشی وی را ملقب به دیباجة معرفی کرده و می‌گوید؛ او نسخه‌ای دارد که از پدرش امام صادق٧ روایت کرده است[٦].

شیخ طوسی در کتاب أمالی خود ٢٨ حدیث از او روایت نموده است. وی این احادیث را با سند «أخبرنا جماعة، عن أبی المفضل، قال: حدثنا أبو محمد الفضل بن محمد
بن المسیب الشعرانی بجرجان، قال: حدثنا هارون بن عمرو بن عبد العزیز بن محمد

[١]. الخصال، ج١، ص٣٠٣، ح٨٠.

[٢]. در کتاب، «عن أبیه» افتاده است. اختلاف طبقه و وجود «عن أبیه» در اثبات الهداة، ج١، ص١٧٠ دلیل آن است.

[٣]. عیون أخبار الرضا٧، ج٢، ص٦٣، ح٢١٤.

[٤]. ر.ک: همان ص ٦٣-٧٣.

[٥]. برای اثبات این که کتاب الجعابی از مصادر شیخ صدوق در تالیف عیون أخبار الرضا٧ بوده، ر.ک: عیون أخبار الرضا٧، ج١، ص١٢٨ که شیخ صدوق پس از نقل شعری با استفاده از دو طریق که یکی از آنها طریق محمد بن عمر بوده، آورده است: «و لم یذکر محمد بن عمر الحافظ فی آخر هذا الحدیث من الشعر إلا بیتین من أوله» (نیز ر.ک: همان، ج٢، ص٦٤، ذیل حدیث ٢٢٣).

[٦]. فهرست النجاشی، ص٣٦٧، ش٩٩٣.