(٢) پشیمانی از اطاعت از زن،[١] (٣) وجود خیر در مخالفت با زنان،[٢] (٤) دستور به عدم اطاعت از زن و عدم تدبیر خانواده توسط زن[٣] و (٥) مورد لعن بودن مرد مطیع زن،[٤] همگی دال بر نفی مدیریت و جایگاه برتر زن در خانواده است.

مسؤولیت مردان در قبال همسر

(٦) اسیر دانستن زن و فرزند در دست مرد و دستور به رسیدگی به اسیران،[٥] (٧) دستور به ضایع نکردن و تباه نکردن همسر،[٦] (٨) دستور به اصلاح رابطه با زن؛ چرا که مرد مسلط بر زن و قیم او است،[٧] (٩) گل بهاری دانستن زن و دستور به عدم واگذاری امور سنگین به او،[٨] تصریح به مسؤولیت مرد در قبال همسرش و جایگاه متناسب این مسؤولیت دارد. همچنین اصطلاحاتی مانند «مَلَّکَهُ نَاصِیَتَهَا»، «فَلَا یُضَیِّعْهَا»، «لَا تُمَلِّکِ» و به کار بردن واژه «اسیر» برای همسر و فرزندان، نشان از جایگاه برتر مرد در خانواده دارد؛ چرا که از یک سو، اسیر از خودش اختیاری ندارد و از سوی دیگر، نمی‌توان مسؤولیت بدون جایگاه را به مرد واگذار نمود. سپس انجام وظایف و تکالیف نسبت به زیر دستان را از او خواست.

روایات حقوق

روایاتی که به حقوق متقابل زن و شوهر پرداخته است، برای بیان حقوق مرد بر گردن زن، (١٠) بیشتر به مسأله اطاعت زن از مرد و اجازه گرفتن زن در انجام امور (حتی اموری غیر از مسأله خروج از خانه و مسائل جنسی) می‌پردازد و می‌گوید افرادی که بزرگ‌ترین حق را بر گردن مرد دارند، والدین او هستند و فردی که بزرگ‌ترین حق را بر گردن زن دارد، شوهر اوست[٩] و برای بیان حقوق زن بر گردن مرد، (١١) غالباً به حقوقی مانند نرم‌خویی،

[١]. همان، ج٥، ص٥١٧، ح٤.

[٢]. همان، ج٥، ص٥١٨، ح٩.

[٣]. من لا یحضره الفقیه، ج٣، ص٥٥٥، ح٤٩٠٠.

[٤]. الکافی، ج٥، ص٥١٨، ح١٠.

[٥]. همان، ج٤، ص١١، ح٣.

[٦]. همان، ج٥، ص٥١٠، ح٢.

[٧]. من لا یحضره الفقیه، ج٣، ص٤٤٣، ح٤٥٣٧: «رَحِمَ اللهُ عَبْداً أَحْسَنَ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ زَوْجَتِهِ، فَإِنَّ اللهَ _ عَزَّ وَ جَلَّ _ قَدْ مَلَّکَهُ نَاصِیَتَهَا وَ جَعَلَهُ الْقَیِّمَ عَلَیْهَا».

[٨]. الکافی، ج٥، ص٥١٠، ح٣: «لَا تُمَلِّکِ الْمَرْأَةَ مِنَ الْأَمْرِ مَا یُجَاوِزُ نَفْسَهَا...».

[٩]. همان، ج٥، ص٥٠٧، ح١: «تُطِیعُهُ وَ لَا تَعْصِیهِ وَ لَا تَتَصَدَّقُ مِنْ بَیْتِهِ بِشَیْ‌ءٍ إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ لَا تَصُومُ تَطَوُّعاً إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ لَا تَمْنَعُهُ نَفْسَهَا وَ إِنْ کَانَتْ عَلی ظَهْرِ قَتَبٍ وَ لَا تَخْرُجُ مِنْ بَیْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَإِنْ خَرَجَتْ بِغَیْرِ إِذْنِهِ لَعَنَتْهَا مَلَائِکَةُ السَّمَاءِ وَ مَلَائِکَةُ الْأَرْضِ وَ مَلَائِکَةُ الْغَضَبِ وَ مَلَائِکَةُ الرَّحْمَةِ حَتی تَرْجِعَ إِلی بَیْتِهَا فَقَالَتْ یَا رَسُولَ اللهِ٦ مَنْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَقّاً عَلی الرَّجُلِ قَالَ وَالِدَاهُ قَالَتْ فَمَنْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَقّاً عَلی الْمَرْأَةِ قَالَ زَوْجُهَاً».