٣. تعیین امام سابق: بر اساس گزارش‌های روایی، امامت منصبی الهی است و امام بر اساس شایستگی‌هایی که دارد، از سوی خداوند انتخاب شده و توسط پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ یا امام _ علیه السلام _ به مردم معرفی می‌شود. بنا بر این، یکی از وظایف مهم پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ یا امام _ علیه السلام _ معرفی جانشین منتخب از سوی خداوند است.

گزارش‌های تاریخی و روایی نشان می‌دهد که تلاش دامنه‌داری از سوی پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ برای شناساندن امامت امام علی _ علیه السلام _ صورت گرفته است.[١] پس از رحلت پیامبر نیز امامان _ علیهم السلام _ با تمام سخت‌گیری‌های حکومت از هر موقعیت مناسبی برای معرفی امام جانشین، بهره گرفته‌اند. بنا بر این، پیروان آنان باید پس از شهادت امام حاضر، بر اساس وصیت امام سابق، به امامت امام جانشین روی آورند.[٢]

٤. فرزند ارشد امام بودن: بر اساس حدیثی از امام صادق _ علیه السلام _ امامت در فرزند بزرگ‌تر امام سابق استقرار پیدا می‌کند. عبارت روایت چنین است:

إنّ الامر فی الكبیر ما لم تكن فیه عاهة؛[٣]

امامت در فرزند بزرگ‌تر است تا وقتی که در او آفتی نباشد.

تقدم فرزند ارشد، هماهنگ با عرف و عادت مردم است؛ زیرا توده مردم برای فرزند بزرگ‌تر فضیلت بیشتری قایل است و او را سزاوار تقدم می‌داند. امام صادق _ علیه السلام _ در حدیث یاد شده فرزند بزرگ‌تر امام بودن را به قید «عدم عاهة» مقید کرده است. برای فهم درست مقصود، لازم است این قید مورد بررسی قرار گیرد.

واژه «عاهة» در لغت به معنای آفت است.[٤] این واژه هم در آفت‌های جسمی به کار رفته است[٥] و هم در آفت‌های غیر جسمی.[٦] علامه مجلسی در این باره می‌گوید:

عاهة أی آفة إمّا فی بدنه أو فی دینه و علمه؛[٧]

[١]. ر.ک: دانشنامه امیر المؤمنین، ج١، ص٥٦٦ _ ص٦٣٤؛ ج ٢، ص١٦ _ ٤٤٨.

[٢]. ر.ک: الکافی، ج١، ص٢٨٤، ح٣؛ علل الشرایع، ص٢٥٤، ح٩؛ الخصال، ص٢٠٠، ح١٢ و ص٤٢٨، ح٥.

[٣]. الکافی، ج١، ص٢٨٥، ح٦.

[٤]. ر.ک: النهایة فی غریب الحدیث، ج٣، ص٣٢٤.

[٥]. ر.ک: الکافی، ج٢، ص١٠، ح٩؛ کامل الزیارات، ص١٠٩؛ الأمالی للطوسی، ص١٦٥.

[٦]. مانند روایت امام رضا‌ _ علیه السلام _ : إیّاکم و البخل فإنّه عاهة (الفقه المنسوب الی الامام الرضا _ علیه السلام _ ، ص٣٣٨؛ دلائل الامامة، ص٧١).

[٧]. مرآة العقول، ج٤، ص٩٤.