علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦٦ - چیستی «حسن خلق» و چگونگی تأثیر آن بر روابط اجتماعی
برانگیخت.[١] به گزارش امام حسن مجتبی٧ خاله ایشان هند بن ابی هاله نقل میکند که ایشان همواره گشادهرو، دارای خلقی آسان و نرمخو بود و تندخو و خشن نبود.[٢] همچنین حضرت رسول٦ افراد «سهل و طلق» را دعا کرده است.[٣] همه اینها نشان میدهد که یکی از کارکردهای مهم حسن خلق، سهولت و آسانی است.
بنا بر این، حسن خلق موجب سهولت و آسانی میشود و از این طریق موجب محبت
و پیوند اجتماعی میگردد.[٤] اگر این ویژگی نباشد، افراد از گرد هم جدا شده و
پراکنده میشوند.[٥]
ج) روایت «زینت»
در روایتی از امام صادق یا امام باقر٧ آمده که ایشان مردم را به حسن خلق فراخوانده و فرموده است که این، شما را نزد مردم زیبا و جمیل میسازد.[٦] بر اساس، این روایت، حسن خلق موجب زیبایی اجتماعی شده و زینت، روابط را لذتبخش میسازد.
از آنچه گذشت، میتوان گفت که پایه نظری حسن خلق سه مؤلفه اساسی دارد: وسعت، سهولت و زینت. حسن خلق، از سویی خلقِ مثبتِ توسعه یافتهای است که مهر و لطفش به دیگران میرسد و از سوی دیگر، موجب سهولت و آسانی روابط میگردد، و از سوی سوم موجب زینت اجتماعی میشود. این سه، فضایی را در روابط اجتماعی به وجود میآورند که برای دیگران مایه آسایش، لذت، سرور و امنیت است و به همین جهت موجب بهبود، توسعه، تعمیق و تحکیم روابط اجتماعی میشود.
[١]. عنه٦: إنَّ اللّهَ لَم یَبعَثنی مُعَنِّتاً ولا مُتَعَنِّتاً، ولکِن بَعَثَنی مُعَلِّماً مُیَسِّراً. (صحیح مسلم، ج٢، ص١١٠٥، ح٣٣).
[٢]. الإمام الحسن٧: سَأَلتُ خالی هِندَ بنَ أبی هالَةَ عَن حِلیَةِ رَسولِ اللّه٦ و کانَ وَصّافاً لِلنَّبِیِّ٦ فَقالَ: کانَ رسولُ اللّه فَخماً مُفَخَّماً... فَقُلتُ: کَیفَ کانَ سیرَتُهُ فی جُلَسائِهِ؟ فَقالَ: کانَ دائِمَ البِشرِ، سَهلَ الخُلُقِ، لَیِّنَ الجانِبِ لَیسَ بِفَظٍّ و لا غَلیظٍ...
[٣]. رسول الله٦: ایها الناس! و الله انی لاعلم انکم لاتسعون الناس باموالکم و لکن بالطلاقه و حسن الخلق و سمعته یقول رحم الله کل سهل طلق (الزهد، ٢٨).
[٤]. قوله: (حسن الخلق یسر) ای سبب للیسر لان الناس مجبولون بحب من یلاقیهم بحسن الخلق و رعایته(شرح الکافی ملا صالح، ج٨، ص٢٩٣).
[٥]. فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظاً غلیظ القلب لانفضوا من حولک (سوره آل عمران، آیه١٥٩).
[٦]. عن الباقر أو الصادق٨ قال: إنّ ممّا یُزیّن الإسلام الأخلاق الحَسَنة فیما بینَ الناس، فتواظبوا علی مَحاسن الأخلاق و حُسن الهدی و السَمت، فإنّ ذلک ممّا یُزینّکم عند الناس إذا نَظروا إلی مَحاسن ما تَنطقون به و ألقوکم علی ما یَستطیعون بِنَقضکُم فیه، و قد قال اللّه _ عز و جل _ لمحمّدٍ٦: «إنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ» و هو الخُلق الّذی فی أیدیکم (مشکاة الانوار، ص٤٢٢، ح١٤٣١).