علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠٨ - الکافی و گفتمان حدیثی قم
٤. نسبت روایات کتاب العقل و الجهل با کتاب الحجة
از دیگر شواهدی که دیدگاه مستشرقان را نفی میکند، نسبت اسناد دو کتاب «عقل و جهل» و «الحجة» در مجموع روایات بخش اول اصول[١] است. به همین دلیل، تعداد اسناد بخش اول مباحث اصول از الکافی را با تفکیک حوزههای حدیثی بررسی کرده و نسبت به کل روایات این بخش درصد سنجی نمودیم.
در این بررسی مشخص شد بحث از عقل ١.٩٧ درصد روایات بخش اول اصول و بحث امامت ٧٢.٤٥ درصد روایات این بخش را تشکیل میدهد. همچنین غالب روایات کتاب العقل و الجهل از دو حوزه حدیثی قم با ٦٦.٦٦ درصد و ری با ٢٣.٠٧ درصد اخذ گردیده است و فقط یک روایت آن از حوزه بغداد بوده که ٢.٥٦ درصد این باب را تشکیل میدهد. در حدود ٧.٦٩ درصد اسناد این فصل نیز جزء اسناد مبهم به شمار میرود و حوزه حدیثی شان مشخص نیست. بنا بر این، بحث از عقل در کتاب الکافی متاثر از حوزه حدیثی بغداد نبوده و الکافی نمادی جامع از حوزه حدیثی قم شمرده میشود.
| مشایخ حوزه حدیثی قم | |||||
| ردیف | اسامی مشایخ کلینی | تعداد اسناد در کتاب العقل و الجهل | تعداد اسناد در کتاب فضل العلم | تعداد اسناد در کتاب التوحید | تعداد اسناد در کتاب الحجة |
| ١ | احمد بن ادریس | ٣ | ٣ | ١٧ | ٤٨ |
| ٢ | احمد بن عبدالله بن احمد البرقی | - | ٢ | - | - |
| ٣ | الحسین بن محمد بن عامر | ٣ | ١٥ | ٦ | ١٨٧ |
| ٤ | عبدالله بن جعفر حمیری | - | - | - | ٨ |
| ٥ | سعد بن عبدالله اشعری | - | - | - | ١٢ |
| ٦ | عدة من اصحابنا (قم) | ٨ | ٣١ | ٤٥ | ١٦٧ [١]. بخش اول از مباحث اصول در کتاب الکافی شامل چهار کتاب «العقل و الجهل»، «فضل العلم»، «التوحید» و «الحجة» است. |