به اعتقاد مفید، رؤیای رسولان، انبیا و ائمه، در حال رسالت، نبوّت و امامت،[٣] صادق است و دروغ نمی‌گوید. خداوند آنان را از خواب‌های پریشان و باطل نگاه می‌دارد. در این باره، اخبار فراوانی رسیده و انتشار یافته است.[٤] بر این اساس، منبع پاره‌ای از علوم ائمه، رؤیاهای ایشان بوده است.[٥] او بر آن است خواب منبع علمی قابل اعتمادی است و آیات قرآنی در داستان حضرت یوسف یا حضرت ابراهیم را مؤیّدی بر ادعای خود می‌شمارد.[٦]

ج) الهام

شیخ مفید رسیدن پیام‌های آسمانی به ائمه را ممتنع نمی‌شمارد. از منظر او ائمه می‌توانند سخن ملائکه را بشنوند، بی آن که آنان را ببینند و این از جهت عقلی ممکن است و چنین چیزی برای صدّیقان شیعه _ که از گمراهی نگاه داشته شده‌اند _ نیز ممتنع نیست. در صحّت این مطلب در بارۀ امامان و برخی شیعیان نیکوکار و صالح اخباری با حجّت و

[١]. مفید یکی از منابع علم گاه گاهی ائمه به درون افراد را، نصوص رسیده از پدرانشان می‌داند ( الفصول المختارة من العیون و المحاسن، ص١١٤). در احادیثی از کتاب الامالی هم یکی از منابع علم امام توارث دانسته شده است؛ مانند: «کُنْتُ أَنَا وَ یَحْیی بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عِنْدَ أَبِی الْحَسَنِ٧ فَقَالَ لَهُ یَحْیی: جُعِلْتُ فِدَاکَ! إِنَّهُمْ یَزْعُمُونَ أَنَّکَ تَعْلَمُ الْغَیْبَ، فَقَالَ: سُبْحَانَ اللَّهِ! ضَعْ یَدَکَ عَلی رَأْسِی فَوَ اللَّهِ مَا بَقِیَتْ شَعْرَةٌ فِیهِ وَ لَا فِی جَسَدِی إِلَّا قَامَتْ، ثُمَّ قَالَ: لَا وَ اللَّهِ مَا هِیَ إِلَّا وِرَاثَةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ» ( الامالی، ص٢٣، المجلس الثالث، ح٥): «‌سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ٧ یَقُولُ، وَ عِنْدَهُ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ کُوفَةَ: عَجَباً لِلنَّاسِ یَقُولُونَ أَخَذُوا عِلْمَهُمْ کُلَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ٦ فَعَمِلُوا بِهِ وَ اهْتَدَوْا وَ یَرَوْنَ أَنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ لَمْ نَأْخُذْ عِلْمَهُ وَ لَمْ نَهْتَدِ بِهِ وَ نَحْنُ‌ أَهْلُهُ وَ ذُرِّیَّتُهُ فِی مَنَازِلِنَا أُنْزِلَ الْوَحْیُ وَ مِنْ عِنْدِنَا خَرَجَ إِلی النَّاسِ الْعِلْمُ_ أَ فَتَرَاهُمْ عَلِمُوا وَ اهْتَدَوْا وَ جَهِلْنَا وَ ضَلَلْنَا إِنَّ هَذَا مُحَال‌( همان، ص١٢٢-١٢٣، المجلس الرابع عشر، ح٦).

[٢]. الفصول المختارة من العیون و المحاسن، ص١٠٧.

[٣]. این قید از آن رو آورده شد که مفید در جایی در بارۀ خواب یوسف (دیدن یازده ستاره) که از سوی یعقوب تعبیر شد، می‌نویسد: «تأویل رؤیای یوسف توسط یعقوب، حکم رؤیای بشر را دارد که پاره از آن صحیح است و پاره‌ای باطل. تأویل رویای او مشروط به مشیت است و افزون بر این، یوسف در آن هنگام پیامبر نبود که در خواب بر او وحی شود و تأویل رؤیای او از روی قطع و یقین باشد» (المسائل العکبریة، ص٣٢).

[٤]. اوائل المقالات، ص٧٠.

[٥]. مفید احتمال می‌دهد که علم گاه گاهی ائمه به درون افراد سر در رؤیای صادقه ایشان دارد (الفصول المختارة من العیون و المحاسن، ص١١٤).

[٦]. الفصول المختارة من العیون و المحاسن، ص١٢٩.