اسلامى جلوگيرى كنند. اينها افكار جماعتى است كه به مقدسين معروفند و در حقيقت مقدس نما هستند نه مقدس. بايد افكار آنها را اصلاح كنيم و تكليف خود را با آنها معلوم سازيم. چون اينها مانع اصلاحات و نهضت ما هستند و دست ما را بسته‌اند. روزى مرحوم آقاى بروجردى، [١] مرحوم آقاى حجت، [٢] مرحوم آقاى صدر، [٣] مرحوم آقاى خوانسارى‌ [٤] رضوان اللَّه عليهم براى مذاكره در يك امر سياسى در منزل ما جمع شده بودند. [٥] به آنان عرض كردم كه. شما قبل از هر كار تكليف اين مقدس نماها را روشن كنيد. با وجود آنها مثل اين است كه دشمن به شما حمله كرده و يك نفر هم محكم دستهاى شما را گرفته باشد. اينهايى كه اسمشان مقدسين. است نه مقدسين واقعى و متوجه مفاسد و مصالح نيستند دستهاى شما را بسته‌اند و اگر بخواهيد كارى انجام بدهيد، حكومتى را بگيريد، مجلسى را قبضه كنيد كه نگذاريد اين مفاسد واقع شود آنها شما را در جامعه ضايع مى‌كنند. شما بايد قبل از هر چيز فكرى براى آنها بكنيد.

امروز جامعه مسلمين طورى شده كه مقدسين ساختگى جلو نفوذ اسلام و مسلمين را

[١] آيت اللَّه العظمى سيد حسين بن على طباطبايى بروجردى (١٢٩٢ ١٣٨٠ ه. ق.) فقيه، اصولى و زعيم حوزه علميه و مرجع شيعيان جهان. از درس اساتيدى چون آخوند خراسانى و سيد محمد كاظم يزدى و شيخ الشريعه اصفهانى بهره برد. به تقاضاى علما و طلاب شهر قم از سال ١٣٦٤ ه. ق. در آن ديار رحل اقامت افكند. از آثار اوست: حاشيه بر كتابهاى عروة الوثقى و كفاية الاصول و نهايه شيخ طوسى و نيز تقريرات درس فقه و اصول كه به قلم شاگردانش فراهم آمده است.

[٢] آيت اللَّه سيد محمد حجت (١٣١٠- ١٣٧٣ ق.) از مجتهدان و مدرسان فقه و اصول. از سال ١٣٤٩ ه. ق. در شهر قم سكونت گزيد، و پس از درگذشت آيت اللَّه حائرى، به همراهى آيات الهى صدر و خوانسارى به اداره حوزه علميه اهتمام نمود. از آثار اوست: رساله در استصحاب، رساله در بيع و حاشيه بر كفايه.

[٣] آيت اللَّه سيد صدر الدين صدر (١٢٩٩- ١٣٧٣ ه. ق.) از شاگردان آخوند خراسانى و آيت اللَّه نائينى. به دعوت آيت اللَّه حائرى به قم رفت و سمت مشاورت و هم‌كارى ايشان را به عهده گرفت. از آثار اوست: المهدى، خلاصة الفصول و مدينة العلم.

[٤] آيت اللَّه سيد محمد تقى خوانسارى (١٣٠٥- ١٣٧١ ه. ق.) از محضر بزرگانى چون آخوند خراسانى، ميرزاى نائينى و سيد محمد كاظم يزدى بهره برد. در قيام مردم عراق عليه استعمار انگلستان، در صف مجاهدان نهضت بود. پس از درگذشت آيت اللَّه حائرى، به همراهى آقايان حجت و صدر به اداره امور حوزه علميه همت گماشت و در خشكسالى سال (١٣٦٣ ه. ق.) به دعوت مردم قم نماز" استسقا اقامه نمود كه در پى آن باران فراوانى باريد.

[٥] به استناد اظهارات آقايان دوانى و خلخالى، امر سياسى مذكور بحث پيرامون مسأله مجلس مؤسسان بوده است.