اگر شما در طول تاريخ اسلام بلكه همه انبيا توجه كنيد و البته توجه داريد، آن قدرى كه اسلام از اين اشخاص منحرف و غير مهذب صدمه خورده است و تمام اديان صدمه ديده‌اند، از هيچ چيز ديگر نديده‌اند. اصل اساس آن چيزى كه به مكتبهاى توحيدى ضرر رسانده است و مانع شده است از اينكه رشد پيدا كنند، همين غير مهذب بودن بود؛ گاهى از طرف اشخاصى كه علم دارند و مهذب نيستند و بيشتر هم از طرف اشخاصى كه جاهل بودند و مهذب نبودند. و معلوم نيست كه آن قدرى كه از طرف عالم غير مهذب اسلام صدمه ديده است، از طرف جهال غير مهذب با اينكه عددشان زياد است صدمه ديده است، از طرف جاهل غير مهذب با اينكه عددشان زياد است صدمه ديده باشد.

تمام مكتبهاى انحرافى را اشخاص دانشمند و ملّا ايجاد كردند؛ چه آن چيزهايى كه مذهب‌سازى بوده است، آنها هم اشخاص عالمى بودند كه مذهب درست كردند؛ مذهبهاى انحرافى، و چه مكتبهاى سياسى كه آنها هم از جانب اشخاص دانشمند و عالم بوده است. و آن قدرى كه به مكتبهاى توحيدى از اين سنخ جمعيت كه عالم بودند و همه جور علمى هم شايد مى‌دانستند، صدمه خورده است، از هيچ طايفه‌اى نخورده است.

قرآن كتاب انسان‌سازى‌

از آن طرف قرآن هم كه كتاب زنده الهى است، آن هم آن قدرى كه دنبال اين بوده است كه تهذيب كند مردم را، دنبال چيزهاى ديگر نبوده است. اصلًا، مى‌شود گفت كه قرآن براى همين مقصد آمده است؛ براى اينكه بشر به اين مطلب از همه چيز بيشتر احتياج داشتند. قرآن كتابى است براى انسان‌سازى، در تمام مراحلى كه انسان طى مى‌كند، قرآن در همه مراحلش دعوت دارد و راه دارد. و تمام قصه‌هايى كه در قرآن نقل شده است- گاهى هم تكرار شده است، براى اين بوده است كه مسأله اهميت داشته است- اين قصه‌ها راهنماى مردم بوده است و براى تهذيب بوده است. قرآن كتاب احكام نيست؛ كليات را، كليات احكام را، اصولش را ذكر فرموده است [آن‌] هم نه به طور تمام آن. قرآن كتاب دعوت است و كتاب اصلاح يك جامعه است كه بعد از اينكه به قرآن اصلاح شد جامعه، به سنت نبى و اخبار وارده از طرف پيغمبر اكرم به وسيله ائمه هدى و