می‌گیرند یا نه؟ البته معدل باید گرفت، نه این که بخواهیم بگوییم هر پسری از هر دختری بهتر یاد می‌گیرد؛ استثنا هست. به طور متوسط آیا پسرها علوم را از دخترها بهتر یاد می‌گیرند یا نه؟

اینجا ظاهرا میان علوم اختلاف است. علومی که خیلی خشک است و عقلی است، به طور متوسط، دخترها، هم تمایل کمتری به فرا گرفتن آنها دارند و هم اگر مجموعا در نظر بگیریم شاید استعداد آنها مساوی با استعداد پسرها نباشد. مثل علوم ریاضی و علوم فلسفی، آنجایی که فقط پای تجزیه و تحلیل فکری و عقلی در میان است. ولی در سایر علوم، علومی که کمی جنبه ذوقی داشته باشد، معلوم نیست که استعداد دخترها به طور مجموع کمتر از استعداد پسرها باشد و شاید حتی در علوم عقلی هم استعداد فراگیری دختر خیلی کمتر از پسر نباشد. من روی این مطلب صد درصد تکیه نمی‌کنم.

استعداد ابتکار و ابداع در زن و مرد

ولی یک مطلب دیگری هست غیر از استعداد فراگیری، که عمده است و آن مسئله ابتکار است. فراگیری، یادگرفتن و تحویل گرفتن است. بعضی افراد یادگیری‌شان خیلی خوب است یعنی آنچه را که دیگران می‌گویند و به آنها القا می‌کنند می‌فهمند، ولی ابتکار، یک استعداد دیگری در افراد است. ابتکار خلاقیت است یعنی انسان چیزی را خودش خلق و ایجاد می‌کند، مثل این که کسی فرضیه‌ای را ابداع می‌کند، کشفی یا اختراعی را ایجاد می‌کند. این، استعداد دیگری است. زن فرضا در فراگیری، استعدادی مساوی با مرد داشته باشد، در ابتکار و اختراع استعدادی مساوی با مرد ندارد.

باز در موضوعات ابتکاری هم دو گونه است: ابتکار کردن در