موضوعاتی که صد درصد جنبه عقلی و فکری دارد و خشک است، و ابتکار در موضوعاتی که یک ذوقی در آن هست. یک وقت ما می‌گوییم که زن، ماشینی اختراع کند؛ این خیلی خشک است، یعنی اصلا موضوع، موضوع خشک عقلی و فکری است. یک وقت فرض این است که زن یک آهنگ موسیقی اختراع کند؛ این با ذوق ارتباط دارد. حتی در موضوعاتی که با ذوق ارتباط داشته باشد زن به مرد نمی‌رسد چون ثابت شده که در ابتکارها، حتی ابتکارهای ذوقی و حتی در مسائلی که همیشه کار زن بوده است، باز هم هر وقت مرد پا به میان گذاشته ]رقابت[ را برده است. مثل همین مُدهای زنانه، مدهایی که مربوط به کار زن است مانند مد آرایش. وقتی که در این مدها مسابقه میان زن و مرد بوده است، مدهایی که مرد ابداع می‌کند در لباس یا در مو یا در هر جور آرایشی، و مدهایی که زن ابداع می‌کند، ابداعات مرد جلوتر است.

زن خادم نوع است

به هرحال این مسئله از نظر کلی قابل بحث است. می‌خواهم بگویم این یک مطلبی نیست که انسان بتواند ادعا کند که ساختمان فکری زن از هر جنبه‌ای مساوی و برابر است با ساختمان فکری مرد، و این خودش مؤید مطلب دیگری است و آن این است که خلقت، آن گونه وظایف را به عهده زن نگذاشته است. به قول ویل دورانت «زن خادم نوع است» یعنی بیشتر در او خصوصیاتی مثل تربیت و تکمیل فرزند و تشکیل کانون خانوادگی وجود دارد. در هرچه هم که مربوط به این جهت است ثابت شده که زن استعداد بیشتری از مرد دارد؛ یعنی این، نقص به آن معنا نیست، نقصِ به معنی تقسیم کار و تقسیم وظیفه و تقسیم استعداد است.

پس اگر کسی گفت زن از لحاظ عقل ناقصتر از مرد است، مطلبی بر