اسلام طلاق را مبغوض‌ترین اعمال مباح دانسته و به شدت از آن به زشتی یاد کرده است. حال اگر ما قوانینی وضع کنیم که هر گاه مردی بدون هیچ دلیل و منطقی، روی هوا و هوس مطلق تصمیم به طلاق دادن زن گرفت مکلف به تحمل خساراتی شبیه مالیات یا عوارض یا نظیر آن بشود و در صورت استحقاق، دولت از زن مطلّقه حمایت کند، این قوانین می‌تواند نافذ باشد؟

این سؤال با آن سؤال به نظر من کمی فرق می‌کند. در مقدمه‌اش نوشته‌اند «اسلام طلاق را مبغوض‌ترین اعمال مباح دانسته است.» همین طور است. اتفاقا این جزء مسائلی است که یکی و دو تا و سه تا حدیث هم ندارد، مورد اتفاق شیعه و سنی است و پیغمبر اکرم با یک تعبیرات بسیار کوبنده‌ای این مطلب را بیان کرده و اکثر احادیثی هم که من در این زمینه دیده‌ام احادیث نبوی است یعنی از خود پیغمبر اکرم است، مثل حدیث «ما اَحَلَّ اللهُ شَیئآ اَبْغَضَ اِلَیهِ مِنَ الطَّلاقِ[١] ».

]اسلام نمی‌خواهد پیوند زناشویی به آسانی[[٢] گسسته شود. این

شرکت با یک شرکت عادی مثلا مالی تجارتی فرق می‌کند که دو نفر با همدیگر شرکتی تأسیس کرده‌اند، امروز دلشان خواست تأسیس کردند سال دیگر می‌خواهند منحل کنند. یک پیمان مقدسی است که نظر اسلام این است که این پیمان باقی بماند چون در نهایت می‌خواهد این دو روح به یکدیگر پیوند و جوش بخورد و یکی شود. بعد می‌خواهد فرزندان در این کانون متولد شوند. بسا هست فرزندانی الان به وجود آمده‌اند؛ به هم خوردن این کانون وضع آن فرزندان را به کلی متلاشی می‌کند و از میان

[١] . مستدرك الوسائل ج ١٥، ص ٢٨٠.

[٢] . ]چند ثانيه‌ای از صحبتهای استاد ضبط نشده است.[