بر این است که ریش داشتن مستحب است چون برای این که یک امری حرام نباشد و یا مستحب هم باشد کافی است که عمل مسلمین این جور باشد. اما آیا صرف این عمل ]دلیل بر حرمت است؟[

عمل زبان ندارد و به اصطلاح علمای اصول دلیلِ لُبّی است. دلیل لبّی با دلیل لفظی فرق می‌کند. دلیل لفظی می‌تواند عموم و اطلاق داشته باشد اما دلیل لبّی زبان ندارد، چون زبان ندارد قدر متیقّن باید گرفت. سیره دلیلی است که زبان ندارد. از این دلیل که زبان ندارد آنچه که می‌شود فهمید همین مقدار است که ریش داشتن حرام نیست و الّا پیغمبر ریش نمی‌گذاشت؛ ریش داشتن مکروه هم نیست و الّا پیغمبر و ائمه همه ریش نمی‌گذاشتند. حداکثر این است که ریش داشتن و ریش تراشیدن در دو حد متساوی هم نیست بلکه ریش داشتن مثلا مستحب است. این دلیل یعنی سیره تا اینجا پیش می‌آید، اما دیگر نمی‌تواند دلالت کند که ریش نداشتن حتما حرام هم هست.

در اینجا هم همین طور است. ما از این سیره نمی‌توانیم حرمت استفاده کنیم. الان در خیلی از کشورهای دنیا کارهای خیلی بزرگ از لحاظ سیاسی را به زنان واگذار نکرده‌اند. مثلا ما نمی‌شنویم در امریکا یا شوروی نقشهای بزرگ حساس سیاسی در اختیار زنها باشد. اما آیا این دلیل بر این می‌شود که قانون منع کرده؟ قانون منع نکرده، زنها نتوانسته‌اند این صلاحیت را عملا احراز کنند.

دلیل سوم: حدیث منسوب به پیامبر ٩

دلیل دیگر حدیثی است که اگر ثابت شود، دلیل قویتری است. آن این است که می‌گویند پیغمبر اکرم در زمان خودشان وقتی که شنیدند در ایران پس از آنکه پادشاه ایران کشته شد یکی از شاهزاده خانم‌ها (ظاهرا