زن و مسایل قضایی و سیاسی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥ - زن و شهادت

زن و مسائل قضایی و سیاسی، ص: ٣٥

که علوم را ادراک می‌کند. ولی معلوم نیست که اصطلاح قدیم فقط همین بوده. در قدیم به مجموع دستگاه فکری «عقل» می‌گفته‌اند که حافظه هم در اصطلاح، جزء عقل بوده است. البته این توجیهی است که من می‌کنم. من این جور احتمال می‌دهم که منظور از این که فرموده است «عقل زن ضعیفتر است» این است که مجموعا دستگاه فکری زن ضعیفتر است، گو این که در اینجا ]یعنی در مسئله شهادت[ آنچه که ضعیفتر است همان حافظه زن ]در اموری[ است ]که علاقه‌ای به آنها ندارد،[ نه چیز دیگر[١] .

و اما قسمت سوم یعنی مسئله نقص در ارث اساسا برای من قابل توجیه نیست با توجه به آنچه که از سایر اخبار و روایات استفاده می‌شود؛ چون معنای نقص در ارث نقص بهره زن نیست. در روایات زیادی این مطلب بیان شده است که علت این که ارثی که زن می‌برد مساوی است با نیمی از ارث مرد، این نیست که بهره او کمتر است؛ علتش این است که مؤونه زن در جای دیگر کفایت شده است؛ مؤونه زن به عهده مرد گذاشته شده و به همین جهت احتیاج مالی زن کمتر است؛ چون احتیاج مالی‌اش کمتر است ارث زن مساوی شده است با نصف ارث مرد.

به هرحال برای ما خیلی ضرورتی هم ندارد که یک توجیه کافی و کاملی برای این مطلبی که عجالتا از نظر سند نمی‌توانیم آن را اثبات کنیم کرده باشیم. من به هرحال الآن اظهار ناتوانی می‌کنم از این که این

[١] . ]برای روشن‌تر شدن مقصود استاد، آنچه ايشان در پاسخ به سؤال يكی ازحضار بيان كرده‌اند و در صفحه ٤٨ می‌آيد در اينجا ذكر می‌شود :[ «من دراين كه زن استعداد عقلی و فكری‌اش مجموعآ ضعيفتر از مرد است تقريبآترديد ندارم ولی اين كه اين جهت می‌تواند در باب شهادت ملاك واقع شود،اين را من نتوانستم بفهمم؛ ناچار گفتم كه شايد اينجا مقصود از عقل همانحافظه باشد».