آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥١ - سخن روانشناسان

نشود با خداست؛ و سعدی چه تشبیه خوبی میکند! انسان را تشبیه میکند به شاخه تر که تا وقتی که تر است آن را به هر شکلی که بخواهی درمیآوری، اما وقتی که خشک شد دیگر به هیچ شکلی نمیتوان درآورد:

صفات در انسان استحکام و رسوخ پیدا میکند. یک وقت صفت بد در انسان استحکام و رسوخ پیدا میکند، قهراً زوالش مشکل است؛ و یک وقت صفت خوب در انسان رسوخ پیدا میکند، آن هم زوالش مشکل است. اصلًا ما به چه کسی میگوییم «عادل»؟ کسی که دارای ملکه تقوا باشد که میشود به او اعتماد کرد، یعنی کسی که تقوا در روحش رسوخ کرده و روحش بر تقوا استحکام و استقرار پیدا کرده است و لهذا منحرف شدنش خیلی بعید است.

قرآن به پیغمبر میفرماید تو بر خُلق بسیار عظیمی استقرار پیدا کردهای. در اینجا خُلق پیغمبر اکرم به عظمت یاد شده است. همینطور که بعضی از مفسرین فرمودهاند، این آیه بیشتر ناظر به اخلاق اجتماعی پیغمبر است، یعنی تو از نظر اخلاق اجتماعی فوقالعاده اخلاق عظیمی داری. آن اخلاقی را که ناشی از عظمت روح باشد میگویند «اخلاق عظیم»، یعنی استقامتها، «تحمل شداید» ها، صبرها، حلمها، گذشتها. خدا پیغمبر را به خلق عظیم یاد میکند، در عکسالعملهایی که پیغمبر در مقابل کفار و مشرکین از خود بروز میداد.