آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٥ - سه گونه آزمایش

بلایا قرار دادن (مقصودم از «بلایا» شداید و گرفتاریهاست)، در سر دوراهیها و سختیها قرار دادن، برای آنکه استعدادهای درونیاش بروز و ظهور کند، یعنی اگر این آزمایش نباشد او در حد خامی و در حد بالقوه باقی میماند، این آزمایش است که تکمیلکننده است.

نوع سوم آزمایش یعنی آزمایش تکمیلکننده. آزمایش الهی درباره بندگان همان خصلت تکمیلکنندگی را دارد:لِیبْلُوَکمْ أَیکمْ أحْسَنُ عَملًا.

در احادیث هست که خداوند متعال اگر بندهای را دوست داشته باشد، او را در دریای گرفتاریها و شداید فرو میبرد آنطور که انسانی را در آب میاندازند و فرو میرود، چنان که وقتی میخواهند به یک انسان شناوری یاد بدهند او را در آب میاندازند و فرو میرود. در بیرون آب کسی شناگری یاد نمیگیرد. اگر کسی در آب نیفتد و تلاش نکند و با آب سر و کار نداشته باشد، دست و پا در آب نزند و احیاناً غرق نشود که یک کسی باید دستش را بگیرد، آب در حلقش فرو نرود، او هرگز شنا یاد نمیگیرد. با خواندن کتاب هرگز کسی شناگر نمیشود، با سر و کار داشتن با آب انسان شناگر میشود. حدیث دارد که خداوند متعال انسانها را به بلایا گرفتار میکند، در بحر بلا میاندازد، آنچنان که انسانی را در دریا میاندازند.

حال«لِیبْلُوَکمْ أَیکمْ أحْسَنُ عَمَلًا» معنایش این است که انسان تا در این دنیا که دار عمل است و عالم موت و حیات است (یعنی عالمی است که موت و حیاتش با یکدیگر آمیختگی دارد) واقع نشود و تا مورد آزمایش عمل قرار نگیرد، به آن کمالی که باید برسد نمیرسد، یعنی چنین چیزی محال است. هر انسانی را شما در نظر بگیرید همینطور است. هیچ انسانی در بدو تولد کامل به دنیا نمیآید و امکان ندارد کامل