بعد می‌گوید: و اما ما تو را به این شکل می‌سازیم، قارئ خواهیم کرد که فراموش نکنی. بعد فرمود: ما تو را خواهیم ساخت برای انتخاب بهترین و نزدیکترین راهها که مردم را از نزدیکترین راهها به سوی سعادت ببری. بعد فرمود: حالا که این گونه است تذکر بده. بنابراین این قسمت دوم مترتب بر قسمت اول است.

در قسمت سوم یکمرتبه گویی دیگر مخاطبْ پیغمبر نیست. بعد از این که به پیغمبر ادب تبلیغ آموخته شده و به او گفته این جور برو به مردم تذکر بده، البته مردم هم دو دسته خواهند شد: یک دسته متذکر می‌شوند، یک دسته هم متجنّب می‌شوند به جای متذکر، گویی دیگر در اینجا یکدفعه عموم مردم مخاطب هستند.

دو عامل رستگاری

قَدْ اَفْلَحَ مَنْ تَزَکی. وَ ذَکرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّی. رستگار شد آن کسی که پاک شد. تزکیü از ماده زکات است. زکات به معنی پاکی است. تزکیه یعنی پاک کردن و تزکیü یعنی پاک شدن. در سوره جمعه می‌خوانیم: هُوَ الَّذی بَعَثَ فِی الاُْمّیینَ رَسولا مِنْهُمْ یتْلوا عَلَیهِمْ ایاتِهِ وَ یزَکیهِمْ[١] . پیغمبر آمده که مردم را تطهیر کند، تزکیه کند، از چه؟ از هر آلودگی. به خود زکات از آن جهت زکات می‌گویند که انسان را از آلودگی وابسته بودن به مال آزاد می‌کند. انسان وقتی که مال و ثروت دارد اگر به این حالت باشد که هر چه که دارم مال خودم است و مال خودم را نباید به کسی بدهم، این یک تعلق و وابستگی و آلودگی است و لهذا در قرآن می‌فرماید: خُذْ مِنْ اَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَکیهِمْ بِها[٢] از اموال اینها صدقات مالشان را بگیر و به این

[١] . جمعه / ٢.

[٢] . توبه / ١٠٣.