خودت را تسبیح و تنزیه کن. اینجا «اسم» را چه به معنی لفظ بگیریم (همین الفاظی که درباره خدا به کار می‌بریم، لفظ الله، رحمن، رحیم) و چه به معنای حقیقت اینها بگیریم که صفات پروردگار است، هر دو باید تسبیح شود.

پس صفات پروردگار را که تسبیح می‌کنیم یعنی برای خداوند صفتی را که لایق ذات او نیست و صفت سلبی است اثبات نکنیم. در این مورد در قرآن زیاد آمده، مانند: وَ ذَرُوا الَّذینَ یلْحِدونَ فی أسْمائِهِ[١] . الحاد در اسم خداوند، منحرف کردن در اسم خداوند، ضد تنزیه است.

مقصود آیه تسبیح اسماء لفظی است

ولی در اینجا بعضی از مفسرین ـ و تفسیر المیزان بالخصوص ـ نظری داده‌اند که نظر خوبی است. ایشان می‌فرمایند: به قرینه اینکه این آیه در مقام این است که به پیغمبر دستور می‌دهد تبلیغ کن و چگونه تبلیغ کن، اینجا مقصود از تسبیح اسم، تسبیح خود همین الفاظ است، یعنی تنزیه کردنِ خود همین الفاظ، همین اسم اَلله، اسم رحمن، اسم رحیم. اگرچه اینها لفظ‌اند ولی چون لفظهایی هستند که برای آن معنای مقدس و منزه به کار برده می‌شوند، اینها هم باید از یک سلسله آلودگیها منزه و مقدس باشند، چطور؟

بعضی آلودگیها را که شاید مورد عنایت این آیه نباشد عرض می‌کنم برای اینکه مطلب روشن شود. مثلا به ما می‌گویند دست بی‌وضو به اسم «الله» نزنید، یعنی او را مقدس بشمارید، با اینکه اسم «الله» لفظی است که مثلا روی کاغذ با مرکب نوشته شده است و یک کاغذ و مرکب بیشتر

[١] . اعراف / ١٨٠.