اینجا قرآن به آن موقع خاص روز قسم می‌خورد، یعنی به آن‌وقتی که خورشید در حال ظاهر شدنِ بیشتر است. خورشید در اول طلوع در اثر وضع و محاذات خاصی که با زمین دارد نورش افقی می‌تابد و قهرا انعکاس نور کمتر است. کم کم شعاعهای نور خورشید شبه عمودی می‌شود تا آنجا که نیمروز می‌شود و ]اشعه خورشید[ به منتها درجه از نظر عمودی بودن می‌رسد. می‌گویند مردمی که فاصله عرضی‌شان از خط معدّل النهار از ٢٣ درجه بیشتر نیست در سال دو روز خورشید درست بالای سرشان قرار می‌گیرد به طوری که اصلا سایه ندارند. ولی در جاهای دیگر ]شعاعهای نور خورشید[ هیچ وقت به حالت عمودی کامل نمی‌رسد، بلکه به حد خاصی می‌رسد و بعد دوباره شعاعها مایل‌تر می‌شود. از ظهر به بعد ]شدت [تابش کمتر می‌شود تا نزدیک غروب که خیلی کم می‌شود. لهذا هوا از صبح تا ظهر رو به گرم شدن است و از ظهر تا غروب رو به سرد شدن و اگر در بعد از ظهر هم هوا خیلی گرم است، به دلیل حرارتهایی است که قبل از ظهر تابیده.

به هر حال ضُحی و آن ربع اول روز، برای انسان بهترین اوقات است چون روز در حال جوانی و برآمدن است و انسان هنوز در اثر کارها خسته نشده و نشاط بیشتری احساس می‌کند.

مقصود از «آن وقتی که ماه خورشید را دنبال می‌کند»

وَ الْقَمَرِ اِذا تَلیها سوگند به ماه آنگاه که دنبال می‌کند خورشید را. برای ماه دو حالت وجود دارد که می‌تواند مصداق این آیه باشد. شبهای اول ماه، خورشید که غروب می‌کند اولِ طلوع ماه است. دو سه شب آخر ماه، ماه