آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٩
آن هم درست است. در این صورت معنی چنین میشود: سوگند به این شهر در حالی که تو مقیم آن هستی؛ یعنی چون تو در این شهر مقیم هستی من به این شهر سوگند یاد میکنم.
هر دو وجه مذکور از نظر نتیجه یکی میشود و حرمت پیغمبر را بیان میکند. در یک وجه میفرماید: چون تو کسی هستی که در این شهر درباره تو هر ظلم و ستمی را روا میدارند من به آن سوگند نمیخورم، چون قابل سوگند خوردن نیست. در وجه دیگر میفرماید: به دلیل اینکه تو در این شهر اقامت داری سوگند میخورم.
وجه سوم
وجه دیگر این است که به تعبیر صاحب کشّاف جمله «وَ أنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ» جمله معترضه باشد که در میان دو قَسَم واقع شده. در این صورت معنی چنین میشود: سوگند به این شهر و تو در آینده مقیم این شهر خواهی بود (این جمله دوم معترضه است)؛ یعنی این شهری که امروز تو را از آن بیرون میکنند روزی تو به این شهر باز میگردی و این شهر، شهر و جایگاه تو خواهد بود (اشاره به فتح مکه است.)
کدام وجه اولویت دارد؟
ممکن است از میان معانی یک جمله، بعضی بر بعض دیگر اولویت داشته باشند. در میان این معانی، این معنی که «سوگند به این شهر در حالی که تو در آن اقامت داری» ]اولویت دارد. [یعنی گرچه إنَّ أوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذی بِبَکةَ مُبارَکآ وَ هُدی لِلْعالَمینَ[١] ، اما فعلا ]این شهر [بتخانه شده و
[١] . آل عمران / ٩٦.