لهذا می‌فرماید: برای اینها در آن جا هم طعامی نیست مگر از ضریع. ضرع و مضارع و مانند اینها به معنی «مشابه» است. ضریع در اینجا یعنی چیزی شبه غذا. در عربستان یک نوع خار بوده است که تلخ و بد بو بوده که حیوان اگر از اینها می‌خورد هیچ تغذیه نمی‌کرد، به آن می‌گفتند ضریع، یعنی چیزی که شباهت به گیاه دارد ولی خاصیت گیاه را ندارد. آنچه که در آن دنیا هست چون در این دنیا اسم و لغت ندارد، قهرا یک لغتی که شبیه و نظیر آن باشد می‌آورند. آنها هم غذا و طعامی ندارند مگر از چیزی که شبیه غذاست، هم خوردنی است هم سیرنکردنی، چون بعد می‌فرماید : لایسْمِنُ وَ لا یغْنی مِنْ جوعٍ تا آخر دنیا هم که از آن غذا بخوری نه یک ذره چاقت می‌کند و نه یک ذره گرسنگی‌ات را رفع می‌کند. اینها برخی چهره‌هاست.

٢. گروه سُعَدا

ولی چهره‌های دیگری نقطه مقابل اینهاست: وُجوهٌ یوْمَئِذٍ ناعِمَةٌ و چهره‌هایی در این روز ناعم و نعمت‌زاست، نعمت و اِنعام و رحمت از این چهره‌ها می‌بارد. آن چهره‌ها هر مقدار سرشکسته و ناراضی و پشیمان بودند، این چهره‌ها برعکس، راضی و خشنودند، لِسَعْیها راضِیةٌ ولی به چه علت راضی است؟ این رضایت از کجا پیدا شده؟ آیا قرعه به نامش اصابت کرده؟ نه، آنجا قرعه‌کشی نیست. آیا همین جور بی‌حساب، یک مرغ روی سرشان پرواز کرده، گفته‌اند روی سر هر کس نشست ]او غرق در نعمت می‌شود و[ تصادفا روی سر این نشست؟ نه، این حرفها نیست، بلکه لِسَعْیها به دلیل مساعی، به دلیل اعمال، به دلیل کوششهایی که در