و در مساله نفس نيز شبهه هايى را كه در سير و سلوك نفسانى , و وجدان و شهود عرفانى ايراد كرده اند ما تن و شارح جواب مى دهند . در آداب سير و سلوك راهنماييهايى دارند . و در معنى مراقبت داد سخن را داده اند . در تصفيه و تزكيه و فوايد و نتايج منفرع بر آن به نحو اجمل بحث كرده اند . و رساله را به فايده اى بسيار ارزشمند پايان برده اند كه ملاك تميز حق و باطل در مكاشفات سالك چيست ؟

در تمهيد القواعد بيان مى شود كه تصفيه و تخليه در تكامل انسان به منزلت افاده نظر در طريق استدلال است , و نسبت بين فكر و حدس در طريق نظر مانند نسبت بين سلوك و جذبه در مسير عرفان است كه انسان در مسير تكامل از نظر و فكر ترقى مى كند به حدس مى رسد , و از سلوك به جذبه و از تدريج در حركت به طى دفعى زمين و زمان بلكه به مقامى اعلى و ارفع از اين امور .

و نيز در توفيقيت اسماء به مشرب عرفان خوب تحقيق فرموده است . و بخصوص در بيان توحيد بنا بر عرف تحقيق كه عارف بالله بر آن است در كمال اتقان و ايقان بحث كرده است كه موحد به توحيد صمدى را از جمع بين تفرقه و جمع , و تنزيه از تنزيه و تشبيه چاره نيست . و در اين امر عظيم كه غايت قصواى عروج توحيدى انسان است تمسك و تبرك جسته است به بيان كامل و جامع ماثور از كشاف حقايق امام بحق ناطق جعفر بن محمد الصادق عليه السلام كه( : الجمع بلا تفرقة زندقة , و التفرقة بدون الجمع تعطيل , و الجمع بينهما توحيد ) .

و همچنين بسيارى از مسائل و فوايد علمى را به اختصار بلكه به رمز و ايما و اشاره در بردارد كه دال بر كثرت تضلع و تبحر ما تن و شارح در مباحث عقلى و حقايق عرفانى اند . و بالجمله محسنات اين متن و شرح وزين و رصين و وجيز و عزيز بسيار است , نگارنده آن را تا كنون چهار دوره تدريس كرده است , و آن را تصحيح و تحشيه كرده در دست طبع است .

و از جمله كسانى كه در اقامه برهان بر مسائل عرفانى دست توانا دارد و نقشى