قرآن و عرفان و برهان از هم جدائي ندارند - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٢ - فصل سوم در اين كه هيچگاه جامعه انسانى از منطق و برهان بى نياز نيست
و اين شبهه را شيخ ابوسعيد ابوالخير كرده و به شيخ ابوعلى بن سينا فرستاده و نوشته . . .
الحاصل چون ملا خليل اين دو مساله را اختيار نمود اشتهار در امصار يافت , و چون به سمع علماى اصفهان رسيد , مانند آقا حسين و اضراب و اتراب او , نهايت در مقام تخطئه و انكار برآمدند . چون انكار و تثنيع ايشان به گوش ملا خليل رسيد , روانه اصفهان شد كه با ايشان در اين باب مجادله نمايد , پس وارد مدرسه اى شد كه آقا حسين در آنجا تدريس مى كرد . و آقا حسين در اندرون خانه بود , ملا ميرزا محمد بن حسن شيروانى در مدرسه بود و در نزد آقا حسين درس مى خواند , و اتفاق افتاد كه ملا خليل به حجره ملا ميرزا وارد شد . ملا ميرزا از كيفيت احوال او استفسار نمود . در جواب گفت : من ملا خليل قزوينى مى باشم , و شنيدم كه آقا حسين در اين دو مساله معروفه بر من تشنيع و انكار نموده , آمدم تا با او مناظره كنم . ملا ميرزا گفت شما بگوييد كه چرا در شكل اول صغرى و كبرى مستلزم نتيجه نيستند ؟ ملا خليل گفت براى اين كه دور لازم مى آيد و دور باطل است پس شكل اول باطل خواهد بود . ملا ميرزا گفت كه همين دليل شما شكل اول است و مشتمل است بر صغرى و كبرى و نتيجه , و تو صغرى و كبرى را مستلزم نتيجه نمى دانى , پس دليل تو بنا بر مذهب تو فاسد است . پس ملا خليل صبر نكرد تا آقا حسين بيرون آيد , بلكه بلا فاصله بر خاست و بر دراز گوش خود سوار شد و به قزوين مراجعت كرد]( .
شايسته است كه به گفتارى عرشى از جناب استاد علامه حاج ميرزا ابوالحسن رفيعى قزوينى رفع الله تعالى درجاته تبرك جوييم , و فصل را بدان خاتمه دهيم .
([ قال الرضا عليه الصلوة والسلام( : قامت السماوات و الارض بالحجة ) حضرت رضا ( ع ) فرمودند : زمين و آسمانها بر پا و استوارند به برهان و حجت و دليل . در هيچ عالمى از عوالم و هيچ موطنى از مواطن گفتارى و كردارى و قولى و فعلى بدون حجت و دليل انجام پذير نيست , و مورد قبول درگاه الهى نيست . انسان بايست در دنيا و آخرت , در قبر و عالم برزخ , در همه عوالم مستدل باشد , يعنى اهل