«امام صادق (ع) از جدّش اميرالمؤمنين (ع) نقل نموده است كه خطاب به كودكانى كه نوشته‌هاى خود را نزد آن حضرت آورده بودند تا بهترين‌شان را برگزيند، فرمود: به معلّمين ابلاغ نماييد كه اگر در تأديب كودكان بيش از سه ضربه شلّاق بزنند، قصاص خواهند شد.» [١] در اين‌جا نيز امام (ع) جواز تأديب كودكان به وسيله‌ى معلّم را امرى مسلّم و مفروغ‌عنه دانسته و فقط در مقدار آن اظهار نظر فرموده است. بنابراين، دانسته مى‌شود اولياى مدرسه، حقّ و ولايت بر تنبيه دانش‌آموزان دارند.

با اين وجود، شايسته است معلّمين شاگردان خود را به علم و دانش راغب و علاقمند سازند، نه اين‌كه براى پيش‌برد امورشان از انگيزه‌هاى ترس و خشونت، يعنى تنبيه، كمك بگيرند. مرحوم شهيد ثانى در اين مورد مى‌نويسد:

«در صورتى كه معلّم رفتارى خلاف فضيلت در شاگرد مشاهده كرد، بايستى دستور پيامبر اسلام (ص) را انجام دهد كه فرمود:

«ليّنوا لمن تعلّمونه ولمن تتعلّمون منه؛ [٢]

يعنى: نسبت به كسى كه او را تعليم مى‌دهيد و هم‌چنين نسبت به كسى كه از او علم مى‌آموزيد، نرم و مهربان باشيد». [٣] ايشان در جايى ديگر اضافه مى‌كند:

«اگر معلّم مشاهده كرد شاگرد در انجام برنامه‌ى درسى‌اش كوتاهى مى‌كند، نخست در نهان، و در درجه‌ى دوم آشكارا، او را با تنبيه زبانى توبيخ و ملامت كند». [٤] ابن‌خلدون نيز در كتاب خود، بحثى را به اين موضوع اختصاص داده و يادآور مى‌شود:

[١]. محمّد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٧، ص ٢٦٨؛ محمّد بن حسن طوسى، تهذيب الاحكام، ج ١٠، ص ١٥٠؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى، وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٥٨٢، باب ٨ از ابواب بقية الحدود، ح ٢؛ «على بن ابراهيم، عن أبيه، عن النوفلى، عن السكونى، عن أبى‌عبدالله (ع): إنّ أميرالمؤمنين (ع) ألقى صبيان الكتاب ألواحهم بين يديه ليخير بينهم فقال: أما أنّها حكومة والجور فيها كالجور فى الحكم، أبلغوا معلّمكم إن ضربكم فوق ثلاث ضربات فى الأدب اقتصّ منه».

[٢]. محمّد رى‌شهرى، ميزان الحكمة، ج ٣، ص ٢٠٨٣.

[٣]. زين الدين بن على عاملى (شهيد ثانى)، منية المريد فى آداب المفيد والمستفيد، ص ١٩٣.

[٤]. همان، ص ١٩٦.