تنبيه بدنى كودكان - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ١٩٤ - ب - روايات معصومان
از ثقات جليل القدر است. [١] «الحسن بن محمّد بن سماعة»، از شيوخ واقفيه است؛ ليكن ثقه مىباشد. [٢] مرحوم نجاشى در مورد او مىنويسد:
«الحسن بن محمّد بن سماعة، أبو محمّد الكندى الصيرفى من شيوخ الواقفة كثير الحديث فقيه ثقة وكان يعاند فى الوقف ويتعصب». [٣]
«أبان بن عثمان»، ابوعبدالله ابان بن عثمان احمر بجلى است. وى با اينكه فطحى مذهب است، ليكن جزء ثقات و از كسانى است كه اصحاب بر تصحيح ما يصحّ منهم، اجماع دارند. [٤] اين روايت از جهت سند به دليل اينكه ابان بن عثمان معلوم نيست از چه كسى روايت را نقل مىكند و نام شخص را ذكر نكرده، بلكه مىگويد «عن بعض أصحابه» مُرسل است و اعتبارى ندارد.
فقه الحديث: در اين روايت، از امام صادق (ع) دربارهى كودكى كه به مرحله جوانى برسد (نوجوان) [٥] و مسيحيت را برگزيند- در حالى كه يكى از پدر ومادرش يا هر دو مسلمان بوده باشند- سؤال شد؛ حضرت در پاسخ فرمود: جوان به حال خود رها نمىشود؛ بلكه براى قبول اسلام او را تنبيه بدنى مىكنند.
[١]. احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، ص ١٣٢، شماره ٣٣٩؛ «حميد بن زياد بن حماد بن حماد بن زياد هوار الدهقان أبو القاسم، كوفى سكن سورا، و انتقل إلى نينوى- قرية على العلقمى إلى جنب الحائر على صاحبه السلام،- كان ثقة واقفا، وجها فيهم.»؛ مرحوم شيخ طوسى نيز در الفهرست صفحه ١١٤ مورد او مىنويسد: «حميد بن زياد، من أهل نينوى، قرية إلى جانب الحائر على ساكنه السلام، ثقة، كثير التصانيف، روى الأصول أكثرها، له كتب كثيرة على عدد كتب الأصول»؛ سيد ابوالقاسم موسوى خويى، معجم رجال الحديث، ج ٧، صص ٣٠٢- ٣٠٧.
[٢]. محمّد بن حسن طوسى، الفهرست، ص ١٠٣، شماره ٣٣؛ سيد ابوالقاسم موسوى خويى، معجم رجال الحديث، ج ٦، صص ١٢٦- ١٣٤.
[٣]. احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، صص ٤٠ و ٤١، شماره ٨٤.
[٤]. همان، ص ١٣، شماره ٨؛ محمّد بن حسن طوسى، الفهرست، ص ٥٩؛ سيد ابوالقاسم موسوى خويى، معجم رجال الحديث، ج ١، صص ١٤٣- ١٥٤.
[٥]. اگر كسى اشكال كند كه مراد از شباب در اين روايت مرحله بلوغ طفل است، پاسخش اين است كه در روايت، شباب با كودكى قرين هم هستند (گفته شده الصبىّ إذا شبّ). بنابراين، موضوع كودكى منتفى نشده و فرد مذكور به بلوغ نرسيده است؛ شاهد بر اين مطلب آن است كه اگر اين شخص به بلوغ رسيده بود، حدّ افراد بالغ در مورد او جارى مىشد.