راه سوم ميان جبر و تفويض
(١)
١١ ص
(٢)
١٣ ص
(٣)
٢٠ ص
(٤)
٢١ ص
(٥)
٢٣ ص
(٦)
٢٤ ص
(٧)
٢٧ ص
(٨)
٢٩ ص
(٩)
٣٣ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٥ ص
(١٢)
٣٧ ص
(١٣)
٣٨ ص
(١٤)
٤١ ص
(١٥)
٤٣ ص
(١٦)
٤٣ ص
(١٧)
٤٤ ص
(١٨)
٤٦ ص
(١٩)
٤٧ ص
(٢٠)
٥٠ ص
(٢١)
٥١ ص
(٢٢)
٥٥ ص
(٢٣)
٦٠ ص
(٢٤)
٦١ ص
(٢٥)
٦٢ ص
(٢٦)
٦٤ ص
(٢٧)
٦٦ ص
(٢٨)
٦٧ ص
(٢٩)
٦٨ ص
(٣٠)
٦٨ ص
(٣١)
٦٩ ص
(٣٢)
٦٩ ص
(٣٣)
٧٠ ص
(٣٤)
٧١ ص
(٣٥)
٧١ ص
(٣٦)
٧٢ ص
(٣٧)
٧٤ ص
(٣٨)
٧٥ ص
(٣٩)
٧٨ ص
(٤٠)
٧٩ ص
(٤١)
٧٩ ص
(٤٢)
٧٩ ص
(٤٣)
٨١ ص
(٤٤)
٨٣ ص
(٤٥)
٨٣ ص
(٤٦)
٨٤ ص
(٤٧)
٨٩ ص
(٤٨)
٩١ ص
(٤٩)
٩٤ ص
(٥٠)
٩٥ ص
(٥١)
٩٥ ص
(٥٢)
٩٧ ص
(٥٣)
٩٧ ص
(٥٤)
٩٩ ص
(٥٥)
٩٩ ص
(٥٦)
١٠٠ ص
(٥٧)
١٠٣ ص
(٥٨)
١٠٤ ص
(٥٩)
١٠٦ ص
(٦٠)
١٠٧ ص
(٦١)
١٠٨ ص
(٦٢)
١١١ ص
(٦٣)
١١٦ ص
(٦٤)
١١٧ ص
(٦٥)
١١٩ ص
(٦٦)
١٢١ ص
(٦٧)
١٢٥ ص
(٦٨)
١٢٩ ص
(٦٩)
١٣٠ ص
(٧٠)
١٣٢ ص
(٧١)
١٣٧ ص
(٧٢)
١٣٨ ص
(٧٣)
١٣٩ ص
(٧٤)
١٣٩ ص
(٧٥)
١٤٢ ص
(٧٦)
١٤٣ ص
(٧٧)
١٥٢ ص
(٧٨)
١٥٣ ص
(٧٩)
١٥٨ ص
(٨٠)
١٥٩ ص
(٨١)
١٦٢ ص
(٨٢)
١٧٠ ص
(٨٣)
١٧٣ ص
(٨٤)
١٧٥ ص
(٨٥)
١٧٨ ص
(٨٦)
١٨١ ص
(٨٧)
١٨٤ ص
(٨٨)
١٨٦ ص
(٨٩)
١٨٨ ص
(٩٠)
١٨٨ ص
(٩١)
١٨٩ ص
(٩٢)
١٩٠ ص
(٩٣)
١٩٢ ص
(٩٤)
١٩٤ ص
(٩٥)
١٩٩ ص
(٩٦)
٢٠٠ ص
(٩٧)
٢٠٣ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

راه سوم ميان جبر و تفويض - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٤

كفرِ چنين انسان با جمله (وَ لاَ يَرْضَى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَ)منافاتى ندارد.

همچنين آيه سوم كه در مورد حاكمان فاسد سخن مى گويد كه هر موقع بر تخت قدرت نشينند زراعت را نابود مى كنند و چهارپايان و نسل را به فساد مى كشانند در حالى كه خدا فساد آنان را دوست ندارد. او هرگز آنان را به فساد مجبور نكرده است.

خلاصه كلام بايد بين دو نوع تعلق اراده تكوينى خدا بر بندگان، فرق گذارد:

الف: تعلق اراده بر ظلم و كفر و فساد به صورت مستقيم و به نحو مباشرى با قطع نظر از اراده بنده. مسلماً تعلق چنين اراده اى مايه جبر است و از حكيم، عادل و دادگر دور مى باشد.

ب: تعلق اراده خدا بر اين امور از خلال تعلق اراده انسان، در اين صورت تعلق اراده خدا مايه جبر نيست، زيرا تعلق اراده خدا در اين صورت بسان تعلق قدرت اوست، اگر دومى موجب جبر نيست، اوّلى نيز چنين است.

خلاصه، اگر خدا بنده خود را به ستم و فساد و كفر با اراده تكوينى ملزم كند مسلماً با عدل الهى و حكمت او سازگار نيست. و امّا اگر بنده اى را آزاد خلق كند سپس او جانبى از حسن و قبح فعل را انتخاب كند و از قدرت خدا استعانت جويد، و مايه تعلق اراده خدا گردد چنين كارى زشت و قبح نيست، زيرا اراده حق اراده تامّه فعل نيست.