بالأخره انسان در خود دو نوع حركت احساس مى كند: يكى اختيارى كه با اراده انجام مى گيرد، ديگرى اضطرارى مانند ضربان قلب و به هم بسته و باز شدن پلك هاى چشم، اگر واقعاً هر دو فعل مخلوق خداست و اراده انسان در آن نقشى ندارد چگونه حركت را به دو نوع تقسيم مى كنيم و مى گوييم حركت اختيارى و حركت اضطرارى .

امام هشتم(عليه السلام) در رساله اى كه براى مأمون نوشته اند افعال انسان را نسبت به خدا چنين تفسير مى كند:

«أفعال العباد مخلوقة لله خلق تقدير لا خلق تكوين والله خالق كلّ شىء ولا نقول بالجبر والتفويض>».[١]

افعال بندگان خدا مخلوق خداست، امّا به شيوه تقدير يعنى مقدر شده است (كه فلان فعل از بنده اى صادر شود) نه خلقت تكوينى و آفرينشى(خداوند مستقيماً آفريدگار فعل بشر باشد)، خدا آفريدگار همه چيز است ما نه به جبر معتقديم و نه به تفويض.

[١] خصال، شيخ صدوق، ص٦٠٨; بحارالأنوار، علامه مجلسى، ج٥، ص٣٠.