از زمان هاى دور در ميان متفكران درباره افعال انسان دو نظر بيش مطرح نبود. آنان تصور مى كردند كه غير از اين دو راه، راه سومى وجود ندارد كه كمالات هر دو نظر را دربرگيرد و از كاستى هاى آنها پيراسته باشد و چنان تصور مى كردند كه انسان يا بايد جبرى مطلق باشد و يا تفويضى صد در صد.

در حالى كه پيشوايان معصوم، راه سومى را به سوى متفكران گشوده اند و اين كه بشر در زندگى خود نه مجبور مطلق است كه از هر نوع اختيار به دور بوده و نه وانهاده مطلق است كه پيوند او با مقام ربوبى بريده باشد، بلكه راهى ميان اين دو است و از اين طريق بر هر دو مكتب، خط بطلان كشيده اند، زيرا قول به جبر سمعه مذهب را بد جلوه مى دهد، و قول به تفويض و وانهادگى، انسان را به پرتگاه شرك مى كشد.