راه سوم ميان جبر و تفويض - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٦

ديگر كه از زمان هاى ديرينه مورد توجه انسان قرار گرفته اشاره مى كنيم:

انسان پيوسته در تمام ادوار و سده ها و در همه تمدن ها، درباره چهار موضوع مى انديشيده است:

*. از كجا به اين جهان آمده ام;

*. چرا آمده ام;

*. و به كجا خواهم رفت;

*. آيا در تصميم ها و كردارهاى خود مختار و آزادم يا يك نيروى مرئى و نامرئى خواه ناخواه مرا به كار وادار مى كند.[١]

پاسخ به سه سؤالِ نخست، از قلمرو بررسى اين رساله بيرون است، لذا ما فقط به تحليل مسئله چهارم مى پردازيم.

ما در اين مورد نخست، مسئله جبر را كه به صورت هاى گوناگون مطرح شده است بيان مى كنيم، سپس به مكتب تفويض

به گفته دهخدا (در مدخل «ملكوت>») غزل منسوب به مولانا است ولى در بسيارى از نسخه ها، اين غزل ديده نشده است.