تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٨١ - جهنم گویا و بیناست

نکته‌ها

جهنم گویا: و بیناست

در رابطه با آیه: إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَکانٍ بَعِیدٍ سَمِعُوا لَها تَغَیُّظاً وَ زَفِیراً باید بدانیم که عده‌ای از آیات حکایت از آن دارند که جهنم شعور و درک دارد، سخن می‌گوید و اهل عذاب را می‌بیند، یکی این آیه است که می‌گوید: آتش مردمان را از دور می‌بیند و اظهار خشم می‌کند و فریاد می‌کشد، دیگری آیه: یَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِیدٍ ق/ ٣٠ که صریح است جهنم در جواب خدا خواهد گفت: اهل و داخل شوندگان من را اضافه می‌کنی؟
سوم آیات: وَ لِلَّذِینَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ إِذا أُلْقُوا فِیها سَمِعُوا لَها شَهِیقاً وَ هِیَ تَفُورُ تَکادُ تَمَیَّزُ مِنَ الْغَیْظِ ... ملک/ ٦ ٨ آیات می‌گوید چون کفار به آتش انداخته شوند جهنم فریاد می‌کشد، نزدیک است که از خشم خود متلاشی و منفجر می‌کنی؟
چهارم: کَلَّا إِنَّها لَظی نَزَّاعَةً لِلشَّوی تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّی وَ جَمَعَ فَأَوْعی معارج/ ١٥- ١٨، روشن است که آتش جهنم آنان را که از حق اعراض کرده‌اند به سری خود می‌خواند.
عده‌ای این آیات را حمل بر تشبیه جهنم به حال انسان کرده‌اند نظیر دیدن انسان دشمن خود را یا نظیر دیدن شیر، شکار و طعمه خویش را، ولی لازم است آنها را حمل بر ظاهر کرده و از آنها استفاده کنیم، به نظر می‌آید در آخرت همه چیز زنده و جاندار خواهد شد وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوانُ آری زندگی واقعی آن دنیاست، چه مانعی دارد که آتش آخرت نیز با شعور و بینا و گویا باشد.