تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٩٣ - نکتهها

نکته‌ها

اصحاب رس: لفظ اصحاب رس در دو مورد از قرآن کریم آمده است یکی در این سوره، دیگری در سوره ق/ ١٢ ... وَ أَصْحابُ الرَّسِّ وَ ثَمُودُ ملاحظه آیات نشان می‌دهد که «رس» نام محلی است و گروهی به آن نسبت داده شده‌اند، در نهج البلاغه خطبه ١٧٠ آمده است «أین اصحاب مدائن الرس الذین قتلوا النبیین» از فرمایش امام معلوم می‌شود که شهرهایی بوده به نام شهرهای رسّ و مردمان آنها پیامبرانشان را کشته‌اند.
از دو آیه فوق روشن است که آنها مانند عاد و ثمود با عذاب آسمانی هلاک شده‌اند، به نظر می‌آید مراد از «رس» رودخانه ارس فعلی است که در شمال آذربایجان به طول هشتصد کیلومتر از کوه‌های ارضروم در ترکیه سرچشمه گرفته، پس از عبور از دشت مغان به رود «کورا» متصل گشته به دریای خزر می‌ریزد، قسمت عمده آن مرز ایران و شوروی است.
در قسمتی از کرانه‌های این رود تمدن بزرگی وجود داشته که فعلا از بین رفته است علی هذا «مدائن رس» در نهج البلاغه عبارت از همان تمدن و همان شهرهاست.
محمد عبده در شرح نهج البلاغه گفته است: مراد از «رس» رود ارس فعلی در آذربایجان است، در تفسیر صافی از تفسیر قمی نقل کرده: رسّ نهری است در ناحیه آذربایجان.
در المیزان از عیون اخبار الرضا علیه السّلام از امیر المؤمنین صلوات اللَّه علیه به طور خلاصه نقل شده: اصحاب رس درخت صنوبر را عبادت می‌کردند و به آن شاه درخت می‌گفتند، آن را یافت پسر نوح در کنار چشمه‌ای که به آن «روشن