(وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ‌): از نعمتها و احسان خدا اين است كه: براى شما شب و روز آفريده است تا در شب بياراميد و در روز بطلب معاش پردازيد. باشد كه در برابر نعمت شب و روز و ديگر نعمتها شكرگزارى كنيد.

(وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ‌): روزى كه آنها را ندا كرده، ميفرمايد: كجايند آنهايى كه به زعم شما شريك من بودند؟

تفسير اين آيه گذشت. تكرار آن بخاطر اين است كه در مرتبه اول ميخواست كه آنها بر غوايت و گمراهى خود اقرار كنند و در اينجا ميخواهد به آنها بفهماند كه از اقامه برهان عاجز هستند.

(وَ نَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً): از ميان هر امتى رسولش را بيرون مى‌آوريم تا شهادت دهد كه در ميان آنها تبليغ رسالت كرده و آنها چه اعمالى انجام داده‌اند؟

برخى گويند: شاهدان خوبان هر امتى هستند و معلوم است كه هيچ عصرى از وجود چنين افرادى خالى نيست و همينها گواه مردمند.

(فَقُلْنا هاتُوا بُرْهانَكُمْ‌): به آنها گوئيم: هر دليلى بر درستى و صحت راه و رسم خود داريد بياوريد.

(فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ‌): آنها گرفتار بهت و حيرت مى‌شوند، زيرا دليلى ندارند كه بياورند و ميدانند كه راه و رسم شما حق است و آنچه خدا بر شما نازل كرده، باطل نيست و حجت از آن خدا و رسول اوست. از اينرو ناچار سر تسليم فرو مى‌آورند.

زيرا كسى كه از عهده استدلال بر نيايد چاره‌اى جز تسليم ندارد.

(وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ‌): و افتراها و دروغها و بتهايى كه پرستيده‌اند از دستشان خارج مى‌شود و آنها را گم ميكنند.