ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٤ - مقصود
بنى اسرائيل را به بردگى كشيدهاى كه مرا تربيت كنند.
(قالَ فِرْعَوْنُ وَ ما رَبُّ الْعالَمِينَ): فرعون پرسيد: آن خدايى كه مرا به پرستش او دعوت مىكنى از چه جنسى است؟
(قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ): موسى در جواب او گفت: آفريدگار آسمانها و زمين و حيوانات و نباتات و جمادات است. اگر يقين داريد كه خدا كسى است كه چنين صفاتى دارد يا اگر يقين داريد كه اين اشياء حادثند و مخلوق شما نيستند و هر مخلوقى نياز به خالق دارد.
در اينجا موسى جواب سؤال فرعون را نميدهد. زيرا خداوند جنس ندارد.
بلكه به بيان صفات ربوبى خداوند و دلائل وجود او مىپردازد.
(قالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَ لا تَسْتَمِعُونَ): فرعون به اطرافيان خود گفت: آيا سخن موسى را نمىشنويد؟ مقصود او اين است كه شگفتى اطرافيان را نسبت بموسى برانگيزد.
زيرا وى از موسى خواسته بود كه جنس خدا را برايش بيان دارد و بگويد كه خدا از جنس كداميك از اجسام است، ولى موسى به بيان دلائل وجود خداوند پرداخت و به سؤال وى پاسخ نداد. از اينرو به اطرافيان گفت: ببينيد. من از او چيزى سؤال ميكنم و او از چيزى ديگر پاسخ مىدهد.
اما موسى هم چنان بمدارا سخن ميگويد و به تأكيد و تكرار دليل خداشناسى مىپردازد.
(قالَ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ): فرعون ادعاى خدايى نسبت بمردم عصر خويش داشت. ولى موسى به او گفت: خدايى كه من از جانب او سخن ميگويم، خداى شما و خداى مردم همه اعصار است.
(قالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ): فرعون كه از پاسخ موسى عاجز شده بود براى پوشاندن چهره حقيقت به اطرافيان گفت: پيامبرى كه بسوى شما فرستاده شده، مجنون است. زيرا من از ماهيت خدا از او سؤال ميكنم و او جواب ديگرى بمن مىدهد.