سيرى در ساحل بينش و منش حضرت امام خمينى(ره) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٩ - يك نكته از اين معنا (شرح يك كلمه)

دارد؛ يعنى همان پتانسيل مى‌تواند حركتى معكوس داشته باشد و در جهت «منفى» ايگرگ‌ها (y) سير كند و به سمت پايين و پرتگاه سقوط بكند؛ اما چه اندازه سقوط كند و تا كجا بيفتد، آن هم، ميل به «بى‌نهايت» دارد، و يعنى سقوط بشر، حد و حصر ندارد.

براى آن‌كه مطلب بالا بهتر تصور شود، يك سخن تاريخى را براى مثال مى‌آوريم؛ راويان حديث و گزارشگران حوادث صدر اسلام نوشته‌اند كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)درباره امير مؤمنان على(عليه السلام) فرمود: «ضَربَةُ عَلىٍّ يَوْمَ الْخَنْدَقِ، اَفْضَلُ مِنْ عِبادَةِ الثَّقَلَين»؛[١] يك ضربه على در روز خندق، از عبادت انس و جن برتر است.

اين حديث را هم شيعه و هم سنى از رسول‌خدا(صلى الله عليه وآله) نقل كرده‌اند؛ يعنى ثواب يك ضربه شمشير على(عليه السلام) به عمرو‌بن عبدود، از عبادت تمام انسان‌ها‌از ابتداى تا پايان خلقت‌ـ و نيز از عبادت تمام جنّيان[٢] بيشتر و بالاتر است.

همه كارهاى نيكى را كه تمام انس و جنّ ‌از آغاز تا پايان خلقت‌ـ انجام مى‌دهند، با رايانه حساب كنيد، سپس محاسبه كنيد كه يك انسان در طول عمرش، چه مقدار مى‌تواند كار خوب انجام دهد. مى‌تواند در هر لحظه، يك يا
چندين كار شايسته انجام بدهد؛ با چشم و گوشش، با دست و پايش، با دل و

---

[١] مجمع الزوائد، ص ٢١٦. در خصال صدوق، ص ٥٨٠ به جاى «عبادة»، «اعمال الثقلين» آمده و در شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحديد، ج ١٩، ص ٦١، «اعمال امتى الى يوم القيامة» ثبت شده است. [٢] موجوداتى كه نمى‌دانيم چگونه هستند و چه مقدار و چه عبادت‌هايى دارند. همين اندازه مى‌دانيم كه قرآن كريم درباره آنان در برخى سوره‌ها سخن گفته است؛ از جمله: يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالإِْنْسِ و فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ.