سيرى در ساحل بينش و منش حضرت امام خمينى(ره) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٨١ - ملاك خطا و صواب در قضاياى ارزشى چيست؟

كسى حق ندارد به قرائت‌هاى مخالف، جسارت و سليقه خودش را بر ديگران تحميل بكند. آدمى بايد «تولرانس»[١] داشته باشد. حق و باطل معنا ندارد؛ بلكه برداشت‌ها مختلف است. همان‌گونه كه سليقه‌ها در انتخاب رنگ لباس فرق مى‌كند. شما رنگ كرمى را مى‌پسنديد و ديگرى رنگ قهوه‌اى را مى‌پسندد. اين‌كه دعوا ندارد. تو، كرمى خود را بپوش و او قهوه‌اى خويش را بپوشد؛ نه من بگويم، اين رنگى كه من مى‌پسندم، به حتم بهتر است و نه برعكس؛ زيرا بهتر و بدترى، وجود ندارد. تو دوست دارى كه بگويى: «اسلام» و آن ديگرى خوشش مى‌آيد و مى‌گويد: «بوديسم» يا «يهوديت» يا «بهائيت» يا...؛[٢] در حالى كه اين‌گونه نيست؛ بلكه حق و باطل وجود دارد و ملاك صدق و كذب و خطا و صواب هم وجود دارد.

ملاك خطا و صواب در قضاياى ارزشى چيست؟

 

مختصر كلام را مى‌آوريم، مُطولش را در جاى ديگرى بحث كرده‌ايم.[٣] اجمال مطلب درباره قضاياى ارزشى اين است كه قضاياى حقوقى و اخلاقى، به دو صورت بيان مى‌شوند:

 

---

[١] تولرانس (Tolerance) يعنى روامدارى و تحمل هر عقيده و فكرى گرچه باطل و ضد ارزشهاى راستين و حقيقى باشد. روى خوش نشان دادن به همه تفكرات اعم از منفى و مثبت. [٢] اكنون ‌به طور جدى‌ـ مى‌كوشند كه بهائيت را رسميّت ببخشند. عواملى كه در دستگاه نفوذ كرده‌اند، در پى آنند كه «بهائيت» را به رسميّت بشناسند؛ در حالى كه در زمان شاه، چنين نشد؛ با اين وصف، چه اسلامى و چه انقلابى؟ [٣] تفصيل مطلب را، در كتاب آموزش فلسفه، درس «بيستم» ببينيد. و نيز براى آگاهى از «نسبى يا مطلق بودن» ارزش‌ها و نظرى بر قبض و بسط ديگران، ر. ك: محمد تقى مصباح يزدى، نظريه سياسى اسلام، ج ٢، جلسه ٣٩، ص ٢٤٧.