سفر به سرزمين هزار آيين - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٦٢ - با نخبگان و ايرانيان

برسد. اگر به اين بُعد نرسد هنوز در فضاى حيوانى حركتمى‌كند. شما مى‌دانيد كه مؤسس مكتب «اگزيستانسياليسم» كشيشى دانماركى به نام «كى‌ير كگارد» است او مى‌گويد: انسانى كه با خدا ارتباط نداشته باشد انسان نيست وقتى انسان، انسان مى‌شود كه با خدا ارتباط داشته باشد. اين سخن يعنى چه؟ چطور وقتى انسان با خدا ارتباط پيدا مى‌كند انسان مى‌شود؟ ما نه اين سخن را رد مى‌كنيم و نه فعلا قبول، منظورم اين است كه چنين فكرى در انسان‌ها وجود دارد، شرقى هم نيست، فردى دانماركى و مؤسس يك مكتب بزرگ فلسفى است، ولى چنين عقيده‌اى دارد. اين عقيده هم تنها منحصر به او نيست بسيارى از فيلسوفان ديگر، همين گرايش‌ها را به صورت‌هاى مختلفى ابراز داشته‌اند. لااقل بعضى از انسان‌ها اگر همه نيازهاى مادّى، اجتماعى، فيزيولوژيكى و نيازهاى شناخته شده‌اى كه همه مى‌دانند برآورده شود باز احساس كمبود مى‌كنند، گويا يك نياز جديدى تازه متولد مى‌شود يا بفرماييد ظهور مى‌كند يعنى انسان از درون خودش به فضايى بازتر، برتر و وسيع‌تر احساس نياز مى‌كند چيزى كه به آن به يك معنا گرايش عرفانى و به يك معناى ديگر گرايش دينى مى‌گوييم، اين اسم‌ها را هم خود روان‌شناسان گذاشته‌اند.

به هر حال، اين از نيازهاى آگاهانه‌اى است كه به انسان اختصاص دارد. بحث مراتب آگاهى و ناآگاهى و