سفر به سرزمين هزار آيين - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٥ - حكومت

گذرانده‌اند و آنجا منشأ خدمات بسيار بزرگى شده‌اند. بهترين مدرسه طلاب علوم دينى كنونى هندوستان، تا اصول فقه و شرح لمعه درس دارد. اين‌ها سه زبان خارجى را غير از زبان مادرى‌شان به فراگيران مى‌آموزند‌؛ انگليسى، عربى و فارسى. زبان مادريشان هندى يا اردو است. آموزش عقايد و آموزش فلسفه آنجا تدريس مى‌شود، آموزش فلسفه، گويا تنها در اين مدرسه تدريس مى‌شود. ساير مدرسه‌ها در سطحى نيستند كه برايشان آموزش فلسفه تدريس كنند، حداكثر همان آموزش عقايد است. در اين مدرسه يك طلبه فارغ‌التحصيل قم مشغول فعاليت است، يعنى سطح علم و روحانيت از صاحب جواهر به سطح يك طلبه ساده تنزل پيدا مى‌كند، تازه اين بهترين‌شان است.

اين چه چيزى را به ما يادآور مى‌شود؟ چگونه آن عظمت، آن علم، آن تمدن، آن فرهنگ اسلامى كارش به اين‌جا مى‌رسد كه آثارش محو و كتابخانه‌هايش نابود شود؟ آقاى خواجه‌پيرى مى‌گفتند: با زحمت و با اصرار زياد و با اجازه وارثين توانستم به برخى از كتابخانه‌هايى بروم كه سال‌ها درِ آن قفل بود. عنكبوت‌ها روى اين كتاب‌ها تار تنيده بودند، گرد و غبار، روى آنها نشسته بود به گونه‌اى كه به زحمت كتاب را از لاى گرد و غبار در آوردم. بسيارى از اين‌ها را موريانه خورده بود. اين وضع كتاب‌ها، آن وضع كتابخانه‌ها، آن وضع مساجد و معابد و حسينيه‌ها. درباره