مبدا و معاد

مبدا و معاد - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٤

دلخواه خود كار كنند. در اين صورت كار به هرج و مرج مى‌كشد و قانون و نظامى باقى نمى‌ماند؛ چنان كه قرآن كريم مى‌فرمايد:
«لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ» «١» اگر در آن‌ها [در آسمان و زمين‌] جز اللّه، خدايان ديگرى مى‌بود، نظام آن‌ها بر هم مى‌خورد. پس پاك است خداى صاحب عرش از آنچه وصفش مى‌كنند.
بدين سان، استوارى نظام آفرينش، فرضيّه وجود چند خدا در يك قلمرو را نفى مى‌نمايد و نيز يگانگى نظام عالم، فرضيّه وجود چند خدا با چند قلمرو را نفى مى‌كند. «٢» امام صادق عليه السلام در پاسخ به هشام بن حكم درباره دليل بر يگانگى خداوند فرمود:
«اتِّصالُ التَّدْبيرِ وَ تَمامُ الصُّنْعِ، كَما قالَ اللَّهُ تَعالى‌: لَوْ كانَ فيهِما الِهَةٌ الَّا اللَّهُ‌ لَفَسَدَتا» يگانگى تدبير و كمال جهان هستى، دليل يگانگى اوست؛ چنان كه خداوند مى‌فرمايد: «اگر در آسمان و زمين خدايانى جز اللّه مى‌بود، به يقين [زمين و آسمان‌] تباه مى‌گشتند [و نظام جهان بر هم مى‌خورد].» «٣»