اسلام و اسير - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٢

گفتگو بسيار است و علّت آن، اختلاف در نقلهاى تاريخى و نيز روايات در مورد جنگهاى سه گانه اميرمؤمنان على عليه السلام است؛ با اين حال آن مقدار از اين نقلها كه مسلّم و يقينى است، مى‌تواند براى ما راهگشا بوده و تكليف را در مورد نحوه رفتار با اسرا روشن كند.
اقسام شورشيان‌ بغات و شورشيان دو دسته‌اند:
١. شورشيانى كه داراى تشكيلات مركزى‌بوده و تشكيلات، آنها را در زمينه جنگ، هدايت و پشتيبانى مى‌كند، مانند اهل شام در جنگ صفّين (قاسطين).
٢. شورشيانى كه فاقد تشكيلات مركزى بوده يا بر اثر جنگ، تشكيلات، مديريّت و پشتيبانى آنها از هم بپاشد، مانند خوارج و اهل بصره در جنگ نهروان و جمل (مارقين و ناكثين).
حكم اسير گرفتن در جنگ با شورشيان‌ ١. در هر دو مورد از اقسام شورشيان، تا زمانى كه جنگ برقرار است، علاوه بر كشتار و نابود كردن دشمنان، در صورتى كه صلاح باشد مى‌شود از ايشان اسير گرفت.
٢. در صورتى كه شورشيان داراى تشكيلات نبوده و يا تشكيلات آنها متلاشى شود و شورشيان دست از مقابله برداشته يا فرار كنند، نبايد از ايشان اسير گرفت.
٣. در صورتى كه شورشيان داراى تشكيلات مركزى باشند كه هنگام شكست، آنها را تجهيز كرده و دوباره به ميدان گسيل مى‌دارد، گرفتن اسير از آنها جايز است، چنان كه كشتن و تعقيب آنها نيز جايز است.
٤. زن و بچّه شورشيان اسير نمى‌شوند، اگر چه در جنگ، ياور مردان باشند، اما اگر چاره‌اى جز كشتن آنها نباشد قتل آنها اشكال ندارد.