احكام عمومى عقود و قراردادها - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٣١ - ٥- معاملات فضولى
فضولى، پذيرش خود را اعلام كند، بلكه مىتواند رضايت خود را به تأخير اندازد. به ديگر سخن عقد فضولى با پذيرش ديرهنگام صاحبِ حق نيز درست تلقّى مىشود. به عنوان نمونه: اگر كسى دريابد كه رئيس دفتر وى خانهاى از املاك او را بدون اجازه، به اجاره داده، دراين صورت اگر موافقت خود را با اين امر تا فردا به تأخير اندازد، اشكالى در قرارداد ايجاد نمىشود.
نيك خواه و زياده خواه [١]
٤- افرادى كه به معاملات فضولى دست مىزنند دو گونهاند؛ يا در عمل خودنيك خواهند و يا زياده خواه.
نيك خواه آن است كه با كار خويش مىخواهد به صاحبِ حق اصلى خدمتى برساند، و براين مبنا كار خويش را انجام مىدهد كه پساز عقد قرارداد، رضايت او را جلب كند. به عنوان نمونه: وكيلى كه پارهاى اوقات از براى سود رسانى به موكّل خود، پا را فراتر از محدوده وكالت خود مىگذارد. مثلًا: وكيلى را در نظر بگيريد كه براى اجاره دادن خانهاى وكيل شده، ولى وقتى براى معامله حاضر مىشود با يك معامله فروش فورى و سود ده روبرو مىشود، كه در صورت اطّلاع مالك از چنين قراردادى حتماً آن را مىپذيرفت، از اينرو پا را فراتر از اختيارات خود گذارده با شرط اجازه بعدى مالك به بستن آن قرارداد مبادرت مىورزد. چنين
[١] - اين تيتر برگردان فارسى «المتفضِّل والمتطفِّل» مىباشد كه واژه «متفضِّل» به «نيك خواه» وواژه «متطفّل» كه معنى «انگل» نيز مىدهد به «زياده خواه» برگردانده شده- مترجم.