و مدافعان عاليقدر، خالى نباشد، از اين جهت مى‌بينيم پس از درگذشت شيخ مفيد زمام امور شيعه را شخصيت عظيمى به دست گرفت كه مورخان كه مورخان و مترجمان بدون استثنا به ستايش او پرداخته‌اند و آن شخص عبارتند از:
١١. شريف مرتضى على بن الحسين الموسوى (٣٥٥ - ٤٣٦) اين فقيه بزرگ و متكلم عاليقدر و قرآن شناس كم نظير و اديب برومند، بسان آفتاب در آسمان علم و ادب عراق درخشيد، و كرسى استاد خود را در اختيار گرفت و به شيوه او به تدريس و تأليف و مناظره و تربيت فقيه پرداخت و اگر استاد او مفيد، دهها كتاب نقد و رد بر طوائف گوناگون نوشته او نيز مجالس مناظره و نقدهاى گوناگونى بر انديشه‌هاى گزاف گويان نو.شت.
در عصر او عبد الجبار معتزلى (٣٢٤ - ٤١٥) كتاب عظيمى به نام «المغنى» در ٢٠ جلد نگاشت كه در سال‌هاى اخير چهارده جلد آن به وسيله هيئت علمى مصرى در يمن شناسايى شد و منتشر گشت و ٦ جلد آن ناياب است و يكى از اجزاى اين كتاب درباره امامت بوده و اين مؤلف معتزلى يك جلد را به رد شيعه اختصاص داد شريف مرتضى اين كتاب را در چهار جلد به نام «الشافى» نقد كرد و شاگرد او شيخ طوسى نيز آن را تلخيص نمود.
در عصر شريف مرتضى نيز تضيقاتى براى شيعه بوده و او نيز بسان استادش يك بار بغداد را ترك كرد.
شريف مرتضى با در گذشت خود خلأى در مرجعيت شيعه پديد آورد ولى اين خلاء به وسيله شاگرد او كه پايه گذار حوزء علميهء نجف اشرف است پر شد و اين شخصيت عبارت است از:
١٢. محمد بن حسن طوسى (٣٨٥ - ٤٦٠) معروف به شيخ طوسى كه