المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥ - تقسيم واجب

نحو مى‌باشد و بعبارت ديگر:

مقدّمه نه تنها در اصل وجوب تابع است، بلكه در نحوه وجوب نيز تابع ذو المقدّمه ميباشد.

تنبيه (٣)

آيا در اتّصاف مقدّمه به وجوب شرط است كه آوردن آن بقصد توصل به ذو المقدّمه باشد يا بدون چنين قصدى آنرا بوجوب متّصف مينمايند؟

بايد بگوئيم:

اگرچه برخى از بزرگان باين شرط قائل شده‌اند، ولى بعقيده ما حقّ آنستكه، اعتبار آن لازم نبوده و مقدّمه بدون چنين شرطى متّصف بوجوب ميشود و دليل ما بر اينمدّعا آنستكه:

ايصال به ذو المقدّمه و رسيدن بآن از فوائد مترتّب بر نفس وجود مقدّمه است از اينرو در تحقّق وصف وجوب براى مقدّمه نبايد دخالت داشته باشد.

٤- واجب اصلى و تبعى‌

واجب اصلى آنستكه، در عالم واقع و ثبوت قصد آمر ابتداء به آن تعلّق گرفته باشد، مانند: نماز.

واجب تبعى آنستكه، وجوبش به تبع و در طول وجوب غير باشد.

تبصره‌

ممكنست توهّم شود، واجب اصلى و تبعى، همان واجب نفسى و غيرى مى‌باشند. ولى بايد بگوئيم: امر اينطور نيست، زيرا واجب اصلى و تبعى اعم از نفسى و غيرى هستند؛ يعنى، بسا واجب اصلى بر دو قسم بوده: