المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٧ - حجّيت ظواهر

حرمت.

ب: شبهه تحريميّه و آن موضعى است كه امر دائر باشد بين حرمت و غير وجوب.

ج: شبهه بين محذورين و آن در جائى است كه امر دائر باشد بين وجوب و تحريم.

و از ملاحظه اين سه قسم با چهار قسم گذشته دوازده صورت تصوير ميشود كه از اين دوازده صورت يكبار در شك در تكليف و بار ديگر در شك در مكلّف به صحبت مى‌نمايند و مجموع دو باب بيست و چهار مسئله ميشود كه از دوازده صورت آن در مبحث برائت يعنى مبحث شك در تكليف و از دوازده صورت ديگر در مبحث اشتغال يعنى، مبحث شك در مكلّف به سخن رانده ميشود.

بحث هشتم مبحث برائت‌

چنانچه گفتيم در اين مبحث از مسائل شك در تكليف صحبت ميشود و آن بر دو قسم است:

١- شبهات حكميّه.

٢- شبهات موضوعيّه.

و همانطوريكه بيان شد شبهه حكميّه منشأش سه امر ممكنست باشد:

الف: عدم النّص.

ب: اجمال النّص.

ج: تعارض النّصيّن.

و از ضرب اين چهار صورت (سه صورت شبهه حكميّه و يك صورت شبهه موضوعيّه) در سه شبهه وجوبيّه، تحريميّه و دوران بين محذورين دوازده‌