ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٤٥٨ - بيان آيات اشاره به مطالبى كه سوره مباركه مؤمن متضمن است

ايشان را گرفتم و چه عجيب است عذاب (٥).

و همچنين كلمه عذاب پروردگارت بر آنان كه كافر شدند حتمى شد كه بايد اهل آتش باشند (٦).

بيان آيات [اشاره به مطالبى كه سوره مباركه مؤمن متضمن است‌]

اين سوره پيرامون بلندپروازيهاى كفار، و جدالشان به باطل به منظور از بين بردن حقى كه بر آنان نازل شده، سخن مى‌گويد، و لذا مى‌بينيم كه آيات آن يكى پس از ديگرى متعرض جدال آنان، و پاسخ دادن به جدالشان مى‌شود، يك جا مى‌فرمايد:(ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَلا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ)، جاى ديگر مى‌فرمايد:(الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطانٍ أَتاهُمْ كَبُرَ مَقْتاً)، باز هم مى‌فرمايد:(أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ أَنَّى يُصْرَفُونَ).

و با اين تكرار، سورت استكبار و جدال آنان را از راه به رخ كشيدن عذابى كه امم گذشته به جرم تكذيب گرفتار آن شدند مى‌شكند، و به همين منظور عذاب‌هاى خوار كننده‌اى را كه خدا به ايشان وعده داده، با ذكر نمونه‌اى از آنچه در آخرت بر سرشان مى‌آيد خاطر نشان مى‌كند.

و سخنان باطلشان را با حجت‌هايى كه گوياى وحدانيت خدا در ربوبيت و الوهيت است، به كلى مردود مى‌سازد و رسول گرامى خود ٦ را امر به صبر نموده هم آن جناب و هم همه مؤمنين را وعده نصرت مى‌دهد. و نيز آن جناب را امر مى‌كند به اينكه به كفار اعلام كند كه تسليم پروردگار خويش است و دست از پرستش او برنخواهد داشت، تا به كلى از آن جناب مايوس گردند.

و اين سوره تمامى آياتش در مكه نازل شده، چون آيات آن به هم اتصال دارند و مضامين آن بر اين معنا شهادت مى‌دهد. ولى بعضى‌ها[١] گفته‌اند: پاره‌اى از آياتش در مدينه نازل شده. و اين حرف قابل اعتنا نيست، و به زودى- ان شاء اللَّه- به آن آيات اشاره خواهيم كرد.

(حم تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ) كلمه تنزيل مصدر به معناى مفعول (نازل شده) است. و بنا بر اين، عبارت‌

[١] روح المعانى، ج ٢٤، ص ٣٩.