ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٦٩ - مقصود از اينكه انبياء

عملى كه مناسب خلقت آنان است بيان مى‌نمايند و آن عمل عبارت است از در صف ايستادن براى گرفتن اوامر خداى تعالى، و نيز منزه داشتن ساحت كبريايى خدا از شريك و از هر چيزى كه لايق به كمال ذات او نيست. ذاتى كه عقل و وهم بدان دست نمى‌يابد.

(وَ إِنْ كانُوا لَيَقُولُونَ لَوْ أَنَّ عِنْدَنا ذِكْراً مِنَ الْأَوَّلِينَ لَكُنَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ ) در اين آيه به سياق قبلى بازگشت شده ضمير جمع در كانوا و در ليقولون به قريش و هر قومى كه عقيده آنان را داشته باشند برمى‌گردد. و كلمه ان در اول آيه مخفف ان است. و مراد از ذكر اولين كتابى آسمانى از جنس كتابهاى نازل بر اولين است.

و معناى آيه اين است كه: اگر نزد ما قريش نيز كتابى آسمانى نظير كتب آسمانى نازل بر اقوام گذشته مى‌بود، ما نيز هدايت مى‌شديم و بندگان مخلص خدا مى‌بوديم و منظورشان از اين سخن اين است كه: از كفر خود عذر بخواهند و بگويند از ناحيه خدا حجتى بر ما تمام نشده.

و اين در حقيقت عذرى است بدتر از گناه، براى اينكه: مذهب وثنيت و بت‌پرستى مساله نبوت و رسالت و نزول كتابى از آسمان را به كلى محال مى‌داند.

(فَكَفَرُوا بِهِ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ‌) فا در اول جمله- به اصطلاح ادبى- فاى فصيحه است و معناى جمله اين است كه:

پس ما همين قرآن را بر آنان نازل كرديم، تا ديگر گله نكنند كه ما كتابى آسمانى نداشتيم، ولى به همين قرآن كفر ورزيدند و به آنچه گفتند وفا نكردند و به زودى خواهند دانست كه وبال كفرشان چيست. و اين جمله اخير تهديدى از خداى تعالى به ايشان است.

[مقصود از اينكه انبياء : منصور هستند و جند خدا غالبند]

(وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ) كلمه خداى تعالى براى ايشان، عبارت است از قضايى كه در باره آنان رانده و حكمى كه كرده. و سبقت كلمه يا به اين است كه عهد آن مقدم باشد و يا به اين است كه به نفوذ و غلبه مقدم شود. و حرف لام در جمله لهم معناى منفعت را افاده مى‌كند، مى‌فرمايد: ما قضايى حتمى در باره ايشان رانديم كه به طور يقين يارى شدگان باشند. و- به طورى كه ملاحظه مى‌كنيد- اين معنا را با چند نوع تاكيد بيان كرده. يكى حرف لام در ابتداى آيه، يكى كلمه قد ، يكى كلمه ان و يكى حرف لام در لهم .

در اين آيه شريفه نصرت را مقيد نكرده كه انبيا (ع) را در دنيا نصرت مى‌دهد و يا در آخرت و يا به نحوى ديگر. بلكه در آيه ديگر نصرت را عموميت داده و فرموده: