(إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ‌) مراد از زينت هر چيزى است كه به وسيله آن چيز ديگرى را آرايش دهند و زيبا سازند. و كلمه كواكب عطف بيان و يا بدل از زينت است. و در كلام خداى سبحان مساله زينت دادن آسمان دنيا به وسيله ستارگان مكرر آمده، از آن جمله فرموده:(وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ)[٣] و نيز فرموده:(وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ)[٤] و نيز فرموده:(أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها)[٥].

و اين آيات خالى از اين ظهور نيستند كه: آسمان دنيا يكى از آسمانهاى هفتگانه‌اى است كه قرآن كريم نام برده و مراد از آن همان فضايى است كه ستارگان بالاى زمين در آن فضا قرار دارند، هر چند كه بعضى از مفسرين اين آيات را طورى توجيه و معنا كرده‌اند كه با فرضيه‌هاى هيات قديم موافق درآيد و بعضى ديگر آن را طورى توجيه كرده‌اند كه با فرضيه‌هاى هيات جديد منطبق شود.

(وَ حِفْظاً مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ مارِدٍ) مراد از شيطان افراد شرير از جن است و مراد از مارد فرد خبيثى است كه عارى از خير باشد. و كلمه حفظا مفعول مطلق براى فعلى است كه حذف شده و تقدير آن حفظناها حفظا است.

(لا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلى‌ وَ يُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ) كلمه يسمعون در اصل يتسمعون بوده و تسمع به معناى گوش دادن است. و اينكه فرمود: شيطانهاى خبيث نمى‌توانند به آنچه در ملأ أعلى مى‌گذرد گوش دهند ، كنايه است از اينكه آنها از نزديكى بدانجا ممنوع هستند، و به همين عنايت است كه عبارت مذكور صفت همه شيطانها شده، و اگر اين معناى كنايه‌اى مراد نباشد و معناى تحت اللفظى منظور باشد و بخواهد بفرمايد: شيطانها به آنچه در ملأ أعلى مى‌گذرد گوش نمى‌دهند، ديگر معنا

[١] او را در افق روشن بديد. سوره تكوير، آيه ٢٣.

[٢] او در افق بالاتر است. سوره نجم، آيه ٧.

[٣] ما آسمان دنيا را با چراغهايى زينت داديم. سوره حم سجده، آيه ١٢.

[٤] به تحقيق كه ما آسمان دنيا را با چراغهايى زينت داديم. سوره ملك، آيه ٥.

[٥] آيا نظر نمى‌كنند به آسمانى كه بالاى سرشان است، چگونه آن را بنا كرديم و زينت داديم؟.

سوره ق، آيه ٦.