ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٤٣٣ - بحث روايتى(رواياتى در باره مغفرت الهى و شان نزول آيه يا عبادي الذين أسرفوا على أنفسهم )

پاسخشان اين آيه را فرستاد:(يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً) پس آن جمعيت آمدند و مسلمان شدند.

پس رسول خدا ٦ به وحشى فرمود: تا مى‌توانى با من رو برو مشو كه من نمى‌توانم قاتل حمزه عمويم را ببينم، لذا وحشى به شام رفت، و در اثر ميگسارى بمرد[١].

مؤلف: قريب به اين مضمون را الدر المنثور به چند طريق روايت كرده و در بعضى از آن طريقها آمده كه آيه‌(يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا ...) در باره او نازل شده‌[٢] همان طور كه در خبر سابق مجمع البيان آمده بود. ولى يك اشكال، اين روايت را ضعيف مى‌كند، و آن اين است كه سوره مورد بحث در مكه نازل شده، و وحشى بعد از هجرت، مسلمان شده. علاوه بر اين، از ظاهر خبر برمى‌آيد كه اطلاق مغفرت در آيه مقيد به توبه نشده، و حال آنكه توجه فرموديد كه سياق با اين سخن سازگار نيست.

و اينكه در روايت آمده كه: فمات فى الخمر- وى در شام در اثر ميگسارى بمرد ، احتمال دارد كه اين كلمه خمر - به فتحه خاء و تشديد ميم - باشد كه نام محلى از اطراف مدينه است، و احتمال هم دارد غلطى از ناسخ باعث شده حمص را خمر بنويسد. و احتمال هم دارد كه مراد آن باشد كه وى به خاطر ميگسارى مرده است، چون وحشى هميشه ميگسارى مى‌كرده، و چند نوبت به خاطر همين گناه تازيانه خورد، بعد رهايش كردند.

در اين بين روايات بسيارى هم از ائمه اهل بيت (ع) آمده كه آيات مورد بحث را بر شيعيان خود تطبيق كرده‌اند و جنب اللَّه را عبارت از ايشان دانسته‌اند و همه اين روايات و آن روايات از باب تطبيق مصداق بر آيه است، نه از باب تفسير، و به همين جهت ما از ايراد آنها خوددارى نموديم.

[١] سعد السعود، ص ٢١١.

[٢] الدر المنثور، ج ٥، ص ٣٣١.